Genderbewust schoolleiderschap

Een genderbewust schoolklimaat beperkt zich idealiter niet tot het klasgebeuren. Ook over beeldvorming van en toegang tot de school, naschoolse activiteiten, schoolcultuur, -beleid en -reglement, … moet worden nagedacht met een genderbewuste bril op. Wat kunnen we als pedagogische actoren doen om genderbewuster aan de slag te gaan inzake schoolbeleid, -aanpak en -omkadering?


schoolleider1. Genderbewust schoolleiderschap: waarom een noodzaak?
2. Tips en inspiratie
3. Direct aan de slag
4. In de RoSa-bibliotheek


1. Genderbewust schoolleiderschap: waarom een noodzaak?

Genderbewust lesgeven is één zaak, aandacht voor gender in het lesmateriaal, de interactie met leerlingen, de interactie met ouders, … zijn nog andere aspecten. Het zijn allemaal cruciale elementen in het voorzien van een kader waarin alle leerlingen zelf en in alle vrijheid kunnen ontdekken wat voor hen werkt, zonder hierbij reeds (ongewild) gestuurd te worden door m/v–restricties en/of –stereotypen. Zolang een overkoepelende schoolvisie ontbreekt die alle onderlinge genderbewuste elementen van het schoolleven ondersteunt, zullen deze individuele maatregelen slechts een beperkte impact teweeg brengen.

De integratie van het onderwerp 'gender' in de (administratieve en pedagogische) schoolleiding kan bepalende effecten hebben op de mate waarin het onderwijs op de school zelf gendergevoelig is. Een genderbewust, –gevoelig, of in het beste geval zelfs –responsief onderwijs brengt namelijk voordelen voor alle leerlingen met zich mee. Daarnaast zorgt het voor de nodige ondersteuning die de onderlinge maatregelen meer draagkracht kan en zal geven.

Het algemene doel van het installeren van een genderresponsieve schoolleiding: alle leerlingen (m/v/x) krijgen de kans – en worden bewust gestimuleerd – om zowel in als buiten de klas hun kwaliteiten en talenten te ontwikkelen en keuzes te maken zonder hierbij (ongewild) vastgezette stereotiepe genderrollen en vooroordelen te moeten volgen. Leerlingen krijgen de kans om zelf te kiezen wat bij hen past, stereotiep of niet of een mengeling van beide. Want stereotiep is ook oké. Het geldt echter niet voor iedereen. En niet (altijd) op alle vlakken. Het is niet omdat je van voetbal houdt, dat je niet goed kan zijn in ballet of dat je slecht zou zijn in wetenschappen puur omdat je met Barbies speelt. Het één sluit het ander niet uit. Laat kinderen de ruimte om die diversiteit aan interesses en talenten te ontdekken.

Een schoolomvattende omkadering die jongeren in deze ontdekkingstocht ondersteunt en kansen biedt, gaat ruimer dan enkel het specifieke klasgebeuren. In onderstaand katern worden suggesties van aanpak gedaan voor ieder die actief is (of zal zijn) in schoolleiding in de Vlaamse onderwijscontext.

2. Tips en inspiratie

Een genderbewust schoolleiderschap creëren doe je vooral door een aantal aspecten van het bestaande beleid en de bestaande kaders aspect per aspect na te gaan op hun integratie van een genderbewuste kijk. Een aantal aspecten dat daarbij zeker niet uit het oog verloren mag worden:

Het is belangrijk als schoolleiding om na te gaan wat de prioriteiten in de school zijn. Wat moeten/kunnen we eerst aanpakken? Wat is dringend nodig? Wat is al goed? Waar hebben we al een basis om me verder te gaan en waar absoluut niet?

Daarnaast is het ook van groot belang om een evenwichtsoefening te maken. Niet enkel de promotie van het voorbij gaan aan beperkende stereotypen, maar ook het actief counteren van deze stereotypen is cruciaal. En, zoals eerder gezegd: stereotiep is ook oké. Het is dan ook geen kwestie alle stereotypen te weren, wél een kwestie van een ruimer aanbod aan te bieden dan enkel deze stereotypen.

Twijfel niet om ook hulp van buitenaf in te schakelen voor analyse, vorming en expertise of te informeren naar bruikbaar en bestaand materiaal. Voor meer informatie, neem contact op met info@rosavzw.be.

3. Direct aan de slag

Er bestaan diverse screeningsmethoden en -tools waar u meteen mee aan te slag kan om de genderbewustheid van bijvoorbeeld het bestaande schoolbeleid na te gaan. In het katern 'genderscreening' op deze website werden reeds een aantal van deze screeningselementen gebundeld.

Wie op zoek is naar gedetailleerdere screenings of liever een screening van buitenaf laat doen, kan contact opnemen met info@rosavzw.be.

4. Aanraders uit de RoSa-bibliotheek

Boeken

VSO Rwanda Meisjes zus Diversity in schools Gender-repsonsive school Gen-BaSec Gender fair schools 14-19

Digitale documenten

IREX Toolkit Gender Mainstreaming Toolkit VSO Cameroon Building a gender friendly school environment Toolkit GENIA Toolkit FAWE Pedagogy

Artikels

Literatuurlijst

In december 2016 werd een geannoteerde literatuurlijst (pdf) samengesteld met een overzicht van de meest relevante publicaties die rond dit thema terug te vinden zijn in de RoSa-bibliotheek (tijdspanne 2000-2016).

Voor meer publicaties over genderbewust schoolleiderschap uit de RoSa-bibliotheek, zoek op onder de volgende trefwoorden: SCHOOLLEIDING / ONDERWIJS / ONDERWIJSPROGRAMMA'S / CURRICULUM / ONDERWIJSINSTELLINGEN / PEDAGOGIE / DIDACTIEK / BELEID / …

Of contacteer ons via info@rosavzw.be.