annapurnaArlene Blum
Annapurna: A Woman's place - The Dramatic Story of the First Women's Ascent of One of the World's Highest Peaks
Londen, Granada, 1980. 256 p.

sport / wandelsport / ervaringen / Nepal

RoSa exemplaarnummer: DIII5a/0004

Annapurna: A Woman's place - The Dramatic Story of the First Women's Ascent of One of the World's Highest Peaks

De 1978 Women′s Himalayan Expedition was de de eerste poging van een uitsluitend uit vrouwen bestaand team om de berg Annapurna I te bedwingen. In 1980 schreef expeditieleider Arlene Blum haar relaas van deze onderneming neer in het boek Annapurna: 'A Woman's place - The Dramatic Story of the First Women's Ascent of One of the World's Highest Peaks'.

". . . there are no good women climbers. Women climbers either aren′t good climbers or they aren′t real women." 

(citaat uit de introductie, waarmee de nood aan een dergelijke 'all-women's expeditie' wordt toegelicht)

1978 Women′s Himalayan Expedition

In augustus 1978 lieten 13 vrouwen Berkeley, Californië in de VS achter zich. Bestemming: Kathmandu in Nepal, met als ultieme doel de top van de Annapurna I bereiken. Voor zij die een soort ′Annapa-pa, wat?′-ervaring hebben: de Annapurna I is de tiende hoogste berg ter wereld en bevindt zich in het Himalayagebergte. Het is één van de slechts veertien bergen die hoger dan 8000m reiken. Meer specifiek bevindt de berg zich in het Annapurna Himal gebergte.

De Annapurna I is vooral bekend door het feit dat zij de eerste berg boven de 8000m is die door de mens succesvol werd beklommen. Op de heuglijke dag 3 juni 1950 bereikten Maurice Herzog en zijn kompaan Louis Lachenal de top. Het wekt vast geen verbazing als we melden dat beide klimmers mannen waren. De beklimmingen die daarop zouden volgen leverden telkens mannelijke voeten op de top. Bijna 30 jaar na die bewuste 3 juni 1950 wou een specifieke expeditie, de 1978 Women′s Himalayan Expedition, daar verandering in brengen. In 1978 droomde een team uitsluitend bestaand uit vrouwen ervan om het huzarenstukje van Herzog en Lachenal na te doen én hiermee de eerste vrouw op de top van de Annapurna I te realiseren.

Dit boek is een relaas van deze expeditie.

Een relaas van een ′onmogelijke′ beklimming

De Annapurna I is een berg met een onrustwekkende geschiedenis. Tussen 1950 en 1978 bereikten slechts 8 mannen de top. Zij die niet slaagden, keerden ook niet zomaar terug naar huis. Het merendeel van zij die een poging waagden, lieten hun leven op de berg.

De 1978 Women′s Himalayan Expedition was de eerste poging van een uitsluitend uit vrouwen bestaand team om de Annapurna I te bedwingen. Door de onrustwekkende geschiedenis van de berg die zij beoogden te beklimmen, en het wijdverspreid seksisme in de klimwereld - maar ook daarbuiten - ging de expeditie-opzet en -start echter niet van een leien dakje. Ook tijdens de expeditie moesten de vrouwen tegen meerdere - vaak onzichtbare - hindernissen opboksen.

In dit boek biedt expeditieleider Arlene Blum zowel ruimte aan het technische aspect van het klimmen, het persoonlijke en sociale aspect van een groep mensen die samen een expeditie ondernemen alsook het historische aspect omtrent de expeditie zelf. Daarnaast is ook ruim aandacht voor de hindernissen die de expeditie ervoer net omdat het een volledig uit vrouwelijke klimmers bestaande expeditie inhield.

A Women′s Place is On Top

tshirt logoDe keuze om net de Annapurna I te bedwingen kwam niet enkel voort uit de kennis dat het de eerste achtduizender (zo noemt men een berg die boven de 8000m ligt in de klimwereld) was waarvan de mens ooit de top had bereikt. Er was een tweede reden. De naam Annapurna kan uit het Hindi vrij vertaald worden als "de godin die rijk is op het gebied van levensonderhoud", wat de organisatoren van de expeditie een toepasselijke naam vonden voor een volledig vrouwelijke expeditie.

Om de expeditie te financieren werden T-shirts verkocht met daarop de slogan "A Woman′s Place Is On Top . . . Annapurna". De verkoop werd een succes. Ook nu nog, jaren later, is er vraag naar de iconische T-shirts. De vraag werd op een bepaald moment zelfs zo groot dat outdoor kledingmerk The North Face - nu ook niet de minste - de handen in elkaar sloeg met Arlene Blum om 40 jaar na datum nieuwe T-shirts, maar nu ook hoodies en truien, op de markt te brengen met daarop de iconische slogan van de 1978 Women′s Himalayan Expedition. De opbrengst van de huidige verkoop gaat integraal naar She Jumps, een NGO die meisjes en vrouwen wil warm maken voor diverse outdoor activiteiten.

Bron foto: http://www.arleneblum.com/t_shirts.html. 
Meer info: https://www.thenorthface.com/featured/a-womans-place.html en http://www.shejumps.org/.

Klimmen als vrouw in de jaren ′70 van de 20e eeuw

Vrouwen waren anno 1978 zeldzaam in de klimwereld. En ook dat aspect komt aan bod in dit boek. De expeditie hield 13 vrouwelijke klimmers in die allen hun eigen hindernissen hadden overwonnen. Maar ook toen ze de handen in elkaar sloegen moesten ze tegen meerdere vooroordelen opboksen. Misschien zelf nog meer dan anders. Een goed voorbeeld hiervan, dat in het boek uitgebreid wordt aangehaald, is de financiering van de expeditie. Allemaal goed en wel dat er vrouwelijke klimmers mee gaan op expeditie. Het wordt een heel ander verhaal als ze de expeditie ook willen gaan leiden én er specifiek op staan géén mannen mee te nemen: niet als deelnemers, niet als ondersteunende leden, niet als sherpa′s. Dit leverde nogal wat tegenkantingen op om de expeditie van de grond te krijgen, fondsen te vinden én überhaupt toestemming te krijgen van de Nepalese overheid om de beklimming te doen (zo werkt dat voor alle beklimmingen). Ook eenmaal ter plaatse in Nepal zou het niet evident blijken om voorbij te gaan aan lokale vormen van seksisme en indelingen en taakverdelingen m/v.

"But when the press asks me about discrimination by men - and the frequently do - my answers have always been vague. I Would like to see attitudes change, and to that end I have tried to avoid strident statements. Our achievements in the mountains should speak for themselves." (p.8)

Seksisme kan hardnekkig zijn, zo blijkt

Het boek is gelukkig méér dan een relaas van het seksisme en de moeilijkheden die de expeditie ervoer, maar zeker in de eerste hoofdstukken is het een alom aanwezig thema, zelfs als het niet de hoofdfocus is van een alinea of verhaal. Treffend is wel, dat al lezend je mindset heel snel over gaat van "dit is een boek uit de jaren ′70 van de vorige eeuw" naar "dit is zó herkenbaar - en niet alleen in de klimwereld". Het boek toont ons de hardnekkigheid waarmee seksisme verweven kan zijn met de pilaren en grondvesten van onze samenleving, dat - ondanks de vele aandacht die het fenomeen de afgelopen jaren, en zelfs decennia, gekregen heeft - het mogelijks nog moeilijker uit te roeien is dan we al dachten. De idee dat man en vrouw zodanig verschillend zijn dat we altijd vanuit dat verschil moeten denken, reageren, praten en handelen blijft alom tegenwoordig en verdient ook anno 2017 nog het nodige weerwoord. Onderstaande quote had evengoed uit een debat van gisteren kunnen komen:

"Similarly, I am often drawn into debates about whether women or men have more endurance or some other physical or pshyocological edge in climbing. I don't believe that such comparisons are of any value. Individual differences are more important than sexual ones, and motivation counts most of all." (Arlene Blum, p. 8)

Het mooie aan dit boek is dat het je - ondanks bovenstaand besef - niet met een negatief gevoel achterlaat, maar eerder een herwonnen enthousiasme meegeeft om te blijven vechten voor gelijke kansen, of het nu om de klimwereld gaat of de wereld daarbuiten.

Bestemming bereikt

Ook positief is het feit dat het boek over een succesvolle beklimming gaat. De expeditie slaagde in zijn opzet: de eerste vrouw - het werden er twee - op de top van de Annapurna I verwezenlijken.

Op 15 oktober 1978 om 15u29 - na twee maanden klimmen in hevige stormen en lawines - bereikten twee leden van de expeditie vergezeld door twee sherpa′s de top van de Annapurna I: klimmers Vera Komarkova en Irene Miller. Het slagen van de expeditie ging echter niet zonder offers. Twee expeditieleden - klimmers Vera Watson en Alison Chadwick-Onyszkiewicz - lieten hun leven in een latere poging ook de top te bereiken. Ook voor dit verdriet en het dubbele gevoel van overwinning en verlies zo dicht bij elkaar is aandacht in het boek.

"You never conquer a mountain. You stand on the summit a few moments, Then the wind blows your footprints away." (p.211)

Streven naar grootsheid, het waarmaken van dromen

De dunne lijn tussen vreugde en tragedie is een verhaal dat niet vreemd is aan de wereld van het bergbeklimmen, maar voor het eerst in de geschiedenis werd dit verhaal vanuit het perspectief van vrouwelijke klimmers neergepend in ′Annapurna, A Woman′s place. The Dramatic Story of the First Women′s Ascent of One of the World′s Highest Peaks′.

Alleen daarom al is het een must read voor alle sportievelingen onder ons die twijfel soms al eens laten overheersen in de zin van ′krijg ik die kans wel′, ′ga ik dat wel kunnen′,. . . Ondanks alle obstakels wisten deze vrouwen hun doel te bereiken, en dit in een tijdperk waarin nog veel minder dan vandaag animo was voor hun initiatief, dromen en inspiraties. Laat hun verhaal 40 jaar later ons nog steeds inspireren om grootste dingen te doen, ondernemen of op z′n minst te dromen.

"We′ve done what we set out to do - there′s no point higher."

(Irene Miller, p.214)