Van 16 juli tot 6 augustus 2017 vindt het EK voetbal voor vrouwen plaats in Nederland. Meer dan ooit doet het event de voetbalmicrobe én de roep naar gelijke participatie voor meisjes en vrouwen in België en Europa de hoogte in gaan. Ook de Belgische vrouwenploeg, de Red Flames, is er dit EK voor het eerst bij. RoSa zet het één en ander op een rij.

Vrouwen aan de bal

ek vrouwn uitgelichtVan 'vrouwenvoetbal' is - in tegenstelling tot wat vaak gedacht wordt - al sprake sinds er sprake is van 'voetbal'. Doorheen de daaropvolgende geschiedenis hebben participatiekansen en ondersteuning een nogal hobbelig parcours afgelegd. Ook in België is dit het geval en tot op heden blijft voetbal voornamelijk een zogenaamde 'mannensport'.

Daar proberen ze met het EK 2017 nu ook in Europa verandering in te brengen.

België: een aantal feiten

De eerste 'officiële' Belgische voetbalclub voor vrouwen werd opgericht in 1921 en kreeg de naam Brussels Femina Club. Officieel was minder officieel dan het lijkt: de eerste clubs werkten onafhankelijk van de Koninklijke Belgische Voetbalbond (KBVB), die in die tijd zogenaamde 'damesvoetbalploegen' verbood en de 'herenclubs' die vrouwenploegen op hun terreinen lieten spelen zelfs sancties oplegde. 

Pas in 1971 organiseerde de KBVB een officiële competitie voor vrouwen. Sindsdien is de vrouwencompetitie gekenmerkt geweest door ups en downs. Zo werd er in 2012 een BeNeLeague opgericht met teams uit Nederland. Die werd echter een aantal jaar later terug stopgezet. Teams werden opgestart om weer later afgevoerd te worden, zo ook bij de grote clubs. In de huidige Super League zullen in het seizoen 2017-2018 slechts 6 teams aantreden (zie onder).

En dan hebben we het nog niet over verloning... Van een echte profcompetitie is tot op heden geen sprake in België. Wat wel (gedeeltelijk) het geval is in andere Europese landen of bijvoorbeeld de VS (waar voetbal trouwens echt een 'vrouwensport' is). Al kent de evolutie ook in deze landen een hobbelig parcours.

Voor diegene met een bredere historische interesse: we verwijzen graag door naar 'geschiedenis meiden- en vrouwenvoetbal NL' en 'history of women's soccer'. Wie meer wil weten over het vrouwenvoetbal in België, kan terecht op de beperkte site: http://www.belgianfootball.be/nl/belgian-womens-football

 

Participatiekansen voor meisjes groeien zienderogen

Je zou het misschien niet meteen zeggen als je de participatie van vrouwen en mannen naast elkaar legt, maar 'vrouwenvoetbal' (zoals voetbal beoefend door vrouwen vaak wordt genoemd), is wereldwijd de prominentste teamsport voor vrouwen en één van de weinige teamsporten voor vrouwen die diverse professionele competities heeft.

In buurland Nederland zijn meisjes en vrouwen al een aantal jaar de snelst groeiende doelgroep wat betreft ledenaantallen. En ook in België beginnen de ledenaantallen stilaan te stijgen. Sinds 2014 zetten de Koninklijke Belgische Voetbalbond (KBVB) en Voetbalfederatie Vlaanderen sterk in op het verhogen van de participatiekansen van meisjes en vrouwen. Er werd datzelfde jaar ook een project goedgekeurd voor de KBVB, waardoor subsidies vrijkwamen specifiek voor het stimuleren van vrouwenvoetbal. Zo worden er onder meer specifieke voetbalkampen voor meisjes georganiseerd. Het aantal ingeschreven meisjes stijgt sindsdien ieder jaar. 

Het vrouwenvoetbal zit dus in de lift in België. Maar het kan nog beter. Als je ziet dat in de Scandinavische landen ongeveer 1 voetbalspeler op 3 een meisje is, dan zijn we daar in België nog ver van af (meest recente cijfer: 1 op 20).

Factoren die een rol spelen

In landen waar de participatie én aanvaarding van voetballende meisjes groot is (zoals de VS, Canada, Scandinavische landen, Duitsland) zien we twee opvallende aspecten steeds terugkeren:

1. voetbal wordt al op jonge leeftijd aan meisjes aangeboden en participatie wordt sterk gestimuleerd. Bijvoorbeeld door de sport op school heel concreet aan te bieden en deelname aan te moedigen

2. (grote) clubs investeren in een vrouwen- en meisjesteam

Op beide vlakken kan in België nog heel wat progressie gemaakt worden. Voetbal blijft in de lessen LO, de speelplaats, het pleintje om de hoek, ... vaak een terrein voor jongens. En momenteel telt de hoogste voetbalklasse voor vrouwen (de Super League) slechts zes ploegen voor het seizoen 2017-2018.

red flamesUiteraard kan ook een motivatie bij de nationale en regionale bonden niet achterwege blijven, maar daar zien we ook in België steeds meer goede wil. Het feit dat onze nationale ploeg steeds beter presteert en dit jaar voor het eerst het EK haalde, geeft zowel het enthousiasme bij jonge meisjes, de bond én het ruimere publiek een boost gegeven. 

"Zien spelen, doet spelen", zeggen ze dan wel eens en op dat vlak zien we ook dat de media hierin een belangrijke rol speelt. Steeds vaker worden transfers, matchuitslagen, achtergrondverhalen van speelsters, ... door diverse media opgenomen én gebeurt dit niet langer door een heel klein artikeltje in de hoek van de krant, maar mét foto en uitgebreid relaas op een prominente plek.

Wat zegt een naam

Eigenlijk kan de term 'vrouwenvoetbal' op zich als problematisch benaderd worden, aangezien er meestal geen sprake is van mannenvoetbal vs. vrouwenvoetbal. Men gaat in diverse talen uit van voetbal vs. vrouwenvoetbal, soccer vs. women's soccer, ... Dit kan als een vorm van taalseksisme beschouwd worden. 

Er werd in het verleden ook wel eens over 'damesvoetbal' gesproken, maar dat wordt nu zo goed als niet meer gedaan. De term vrouwenvoetbal wordt wel nog gebruikt. Feministen trachten deze term dan zo vaak mogelijk tegenover een mannen- variant te zetten. Vb. spreken over vrouwenvoetbal én mannenvoetbal. Zo zouden de termen een gelijkwaardigere feeling krijgen.

Steeds meer wordt ook afgestapt van de prefixen vrouwen- en mannen- of wordt er getracht op een originele manier taalseksisme te vermijden. Gebruikte termen zijn o.a.: voetbal voor of door vrouwen, de vrouwenploeg, het nationale vrouwenelftal, ... of men kent eigen namen toe die op zich staan en dus géén vrouwelijke variant zijn van een eventuele mannennaam. Zo heette de nationale vrouwenvoetbalploeg lange tijd de Rode Duivelinnen, in lijn met de mannelijke Rode Duivels. Een aantal jaar terug werd daar echter bewust van afgestapt en nu spreekt men over de Red Flames, een geheel eigen en unieke naam. Zo krijgt het team een geheel eigen waardering die niet 'ten opzichte van' het mannenteam staat.

Op deze manier kan worden gesproken over 'het nationale elftal de Red Flames' zonder dat daar het prefix vrouwen- aan toegevoegd dient te worden. 

WEURO 2017 in de praktijk

weuro2017Het door de UEFA georganiseerde Euopees Kampioenschap voor vrouwen is in 2017 aan zijn 12de editie toe.

Ondanks dat er bij de eerste plannen voor een Europees toernooi in 1927 gesproken werd over zowel deelname van mannen als vrouwen, was het tot 1969 voor het eerste niet-officiele EK voor vrouwen gehouden werd. In 1979 volgde hiervan een tweede editie. Beide keren werd het tornooi door Italië gewonnen. Pas in 1984 werd er voor het eerst een officieel Europees toernooi gehouden voor voetballende vrouwen.

WEURO 2017, zoals het Europees Kampioenschap 2017 kortweg genoemd kan worden, is het eerste EK voor vrouwen waar 16 landen aan zullen deelnemen. Tot en met de vorige editie waren dat er telkens 12.

Voor de fans

Ook de Belgische nationale ploeg (Red Flames) is er voor de eerste keer bij. De Belgische nationale ploeg zit in een poule met gastland Nederland, Denemarken en Noorwegen. De Red Flames spelen hun eerste wedstrijd op de openingsspeeldag (16 juli om 20u45) in Doetinchem tegen Denemarken. Op 20 juli spelen ze om 18u in Breda tegen Noorwegen en op 24 juli nemen ze het in Tilburg op tegen gastland Nederland (om 20u45).

De finale van het EK wordt op 6 augustus om 17u in Enschede gespeeld.

Voor het eerst zullen van alle deelnemende teams ook Panini-stickers verzameld kunnen worden om in een stickeralbum te kleven. Dat was bij mannentornoois al jaren het geval. Voor de vrouwen is dit een primeur.

Meer informatie over deelnemende teams, speelschemas en organisatie: http://www.weuro2017.nl/.
Voor meer weetjes over het EK kan je terecht bij het artikel '10 dingen die je nog niet wist over het EK'

Live op TV

De openbare omroep in Nederland (NOS) zal een aantal wedstrijden van het EK live uitzenden. Sowieso worden alle wedstrijden van het Nederlandse elftal live uitgezonden (waaronder dus ook de match van 24/06 tegen België). Ook de finale komt live op het scherm. 

Voor zij die alles willen zien: alle 31 wedstrijden zullen via NOS.nl en themazender NPOsport te volgen zijn. 

Together #WePlayStrong-campagne

 strongDe Europese voetbalbond  UEFA probeert niet enkel d.m.v. het EK in te zetten op de deelname van meisjes aan voetbal. Op 1 juni 2017 lanceerde de UEFA in de aanloop naar het EK 2017 de Together #WePlayStrong-campagne, een initiatief dat ervoor moet zorgen dat voetbal tegen 2022 de meest gespeelde sport wordt bij meisjes in heel Europa. Er wordt ingezet op positieve beeldvorming met een uitgebreide PR-campagne. Diverse bekende voetballers die op het EK 2017 present zullen zijn lenen hun stem aan de campagne.

Meer informatie: http://www.weuro2017.nl/nl/news/samen-weplaystrong of bekijk één van de vele video's van de campagne via UEFA.tv: https://www.youtube.com/watch?v=24oJhv-li54

Sociale media

Op sociale media kan je verder ook terecht bij o.a. volgende kanalen:

In het nieuws

Relevante recente artikels uit het RoSa-archief

  • Heb je talent, dan speel je bij de jongens (OPZIJ, jrg. 45 nr. 12 (2016)  p. 36-40)
  • Carli Lloyd: Why I’m Fighting for Equal Pay (The New York Times, 10/04/2016)
  • Women in football survey exposes 'ingrained, sexist culture' (The Guardian, 08/03/2016)
  • Why more women at Fifa is crucial to governing body's reform (The Guardian, 25/02/2016)
  • Spelers gezocht hijab toegelaten (De Morgen, 11/07/2016)
  • Passjes, Panna's en penalties: vrouwenvoetbal scoort! (ZIJ AAN ZIJ, jrg. 24 nr. 06 (2015) p. 22-24)
  • How football moved the goalposts for girls in rural India (The Guardian, 29/06/2015)

 Voor oudere artikels verwijzen we je graag door naar de online catalogus.

Meer info op rosavzw.be

In de zomer van 2016 stelde RoSa een kort actueel dossier samen over Seksisme in de sport naar aanleiding van diverse gebeurtenissen in het kader van de Olympische zomerspelen van dat jaar. Lees er meer over in 'Actueel in het nieuws: Seksisme in de sport'.

Naar aanleiding van het Wereldkampioenschap voetbal voor mannen in Brazilië stelde RoSa in 2014 een kort dossier samen over de extra verhoging van het risico op seksuele uitbuiting van minderjarigen die dat WK met zich meebracht. Lees er meer over in 'Actueel in het nieuws: Kinderprostitutie in Brazilië'.

In de RoSa-bibliotheek

Voor wie heel uitgebreid meer wil lezen over participatie en (on)gelijke kansen van vrouwen en meisjes in het voetbal biedt ook de RoSa-bibliotheek heel wat interessante lectuur. We geven hieronder graag een aantal suggesties mee, maar vergeet ook niet zelf even de online catalogus te raadplegen onder (een combinatie van) de volgende trefwoorden:

VOETBAL / PARTICIPATIE / SPORT / SPORTBEROEPEN / SEKSISME / GENDER / GENDERROLLEN / BALSPORT / TOPSPORT / ERVARINGEN / ...

prange14verhalenpositivefemalefansFootfemsolo

  • Vrouwenvoetbal in Nederland: Spiegel en Katalysator van Maatschappelijke Verandering / Martijn Oosterbaan & Martin Prange, 2017 - verwacht in de RoSa-bib
  • Meidenvoetbal in 14 verhalen / Martine Prange & Martijn Oosterbaan, 2017 - verwacht in de RoSa-bib
  • The Positive One. De voetbaltoekomst oogt rooskleurig / Luc Bosmans, 2017 - verwacht in de RoSa-bib
  • Female football fans / Carrie Dunn, 2014 - verwacht in de RoSa-bib
  • Foot féminin: la femme est l'avenir du foot / Audrey Keysers & Maguy Nestoret Ontanon, 2012. RoSa ex.nr.: DIII5g/0010
  • Solo: a memoir of hope / Hope Solo & Ann Killion, 2012. RoSa ex.nr.: S/0636

 verapauwbanlieuekickingsoccerguide2

  • De voetbalvrouwen komen eraan!: hoe meisjesdromen werkelijkheid worden / Vera Pauw & Welmoed De Lang, 2009. RoSa ex.nr.: DIII5a/0033
  • Les filles de banlieue populaire: footballeuses et "garçonnes" de "cité": "mauvais genre" ou "nouveau genre" ? / Robin Audrey, 2007. RoSa ex.nr.: DII 5d/0002
  • Kicking against tradition: a career in women's football / Wendy Owen, 2005. RoSa ex.nr.: DIII5a/0029
  • Soccer, women, sexual liberation: kicking off a new era / Fan Hong & Mangan, J.A., 2004. RoSa ex.nr.: DIII5a/0026
  • Women on the ball : a guide to women's football / Sue Lopez, 1997. RoSa ex.nr.: DIII5g/0006

 

 

Aanvullende gegevens