Op 11 november werd in Brussel de allereerste Nationale Vrouwendag in België georganiseerd. De Gazet van Antwerpen omschreef het toen als volgt:

‘De “V” vormt de beginletter van vrouw, vrijheid, verzet en hopelijk ook van viktorie. Dat zeggen de organisatoren van de manifestatie die op 11 november wordt gehouden in het auditorium en de aanpalende zalen van het Gemeentekrediet te Brussel’

VOK

vrouwendag1972De eerste Vrouwendag, die als V-dag gepromoot werd, kreeg vorm nadat eerder dat jaar een driedaagse over de maatschappelijke positie van mannen en vrouwen werd georganiseerd. Daar rijpte het plan om in actie te komen. Om dit doel te realiseren werd de centrumvliedende kracht het Vlaamse Vrouwen Overleg Komitee (VOK) opgericht. De organisatie van de Vrouwendag viel in handen van vrouwen uit alle politieke strekkingen en de hoofdstad Brussel kwam als locatie uit de bus.

Aan deze eerste V-dag werkten bijna alle Nederlandstalige en Franstalige vrouwenorganisaties mee onder de coördinatie van Lily Boeykens. De toegang was gratis, maar om de kosten te dekken werd er gevraagd een sticker (10 fr.) te kopen. ‘U kunt die dan altijd nog als een souvenir nalaten aan kinderen of kleinkinderen die binnen twintig of vijftig jaar daarmee glimlachend zullen bewijzen hoe men ooit eens moest manifesteren voor zulke vanzelfsprekende zaken als gelijkberechtiging…’ (Gazet van Antwerpen)

Waarom op 11 november?

Pioniers binnen het feminisme Germaine Greer en Simone de Beauvoir waren de twee grote publiekstrekkers van deze dag en meteen ook de reden waarom de Belgische Vrouwendag niet in maart plaatsvond. 8 maart is immers Internationale Vrouwendag. Simone de Beauvoir (auteur van De Tweede Sekse) had zo'n drukbezette agenda dat ze alleen op 11 november als spreker aanwezig kon zijn. Het VOK besloot om de knoop door te hakken: op een feestdag als Wapenstilstand zouden ook meer gegadigden kunnen deelnemen. Simone de Beauvoir raakte met moeite door de massa en op het podium. Ze riep de vrouwen op hun lot in eigen handen te nemen: ‘Ik heb altijd gedacht dat een ander sociaal regime emancipatie in de hand zou werken. Ik heb bij mijn reizen in het Oostblok en in China gemerkt dat de man ook daar nog altijd het woord voert. Dat heeft mij overtuigd dat alleen de vrouwen zelf iets kunnen veranderen. Zij moeten zelf de emancipatie in handen nemen’ (De Standaard 13 november 1972).

poster1

Succes

De Vrouwendag werd een ongelofelijk succes met duizenden bezoekers. Volgens de politie waren er om 17 uur tussen de 7000 en 8000 bezoekers in de zalen en over de gehele dag genomen zo’n 15 000. ‘Om 17 uur werd de toegang afgesloten door eigen ordedienst en politieagenten, alles was eivol.’, aldus een citaat uit WIJ van 18/11/1972. Enkel in Het Volk van 13 november werd dat aantal geminimaliseerd tot ‘niemand heeft ze geteld, maar het waren er honderden’.

Internationaal

V-dag had ook een internationaal tintje met afgevaardigden van vrouwenbewegingen uit Duitsland, Engeland en Nederland. Voor Nederland waren ondermeer Joke Kool-Smit en Hedy d’Ancona van de partij. Het Woman’s Street Theatre uit Engeland bracht een toneelstuk over gelijk loon. De organisatoren kozen voor een andere benadering dan een traditionele studiedag. Er werden standen opgesteld waar hevig gediscussieerd werd in de hal en de trapzaal. In het grote auditorium kon al wie iets wilde zeggen, het woord en de daarbij horende micro krijgen. Tussendoor werden er sketches opgevoerd en speelde men muziek.

Dit jaar zetelen Nadia Fadil (sociologe KULeuven) en Anousha Nzume (auteur van “Hallo witte mensen”) in een panelgesprek over feminisme voor àlle vrouwen: voor carrièrevrouwen, alleenstaande moeders, heterovrouwen, transvrouwen, blanke vrouwen en vrouwen met migratieroots, middenklassevrouwen en kansarme vrouwen,... V-dag wordt afgesloten met een gesprek met de gerenommeerde Nederlandse feministe en auteur Anja Meulenbelt.  

Onderwerpen

Welke onderwerpen werden op de eerste vrouwendag aangesneden? De Bond van 20 oktober 1972 somt de volgende punten op: ‘seksualiteit, geboortebeperking, abortus; huisvesting en materiële voorzieningen; werk, loon; dubbele moraal, echtscheiding, huwelijk, gezin; huisvrouw, thuisvrouw; politiek en vakbond; reclame, wegwerpvrouwen…’ In Het Volk van 13 november 1972 vond men: ‘Er werden verstandige dingen verteld, maar er werd tevens banaal geleuterd- veel te veel geleuterd- over sexuele opvoeding, vrije liefde en abortus.’ Dit jaar ligt de focus van de 46ste Vrouwendag vooral op het actueel feminisme. Denk aan lezingen en workshops rond seksuele intimidatie, stereotypes in opvoeding en feminisme voor minderheidsgroepen.

46ste Vrouwendag

Sinds 1972 reist de viering van Vrouwendag van stad tot stad, dit jaar is Mechelen aan de beurt. Furia (het vroegere VOK) ondersteunt het evenement zowel praktisch als inhoudelijk samen met de stad en tal van vrijwilligers. Je kan er terecht voor workshops over weerbaarheid, opvoeding en fysieke zelfverdediging. Er is - naar gewoonte - ook een kinderopvang voorzien en een standenmarkt waar vrouwenverenigingen tonen wat ze doen en waarvoor ze staan. Ook RoSa zal aanwezig zijn met een greep uit de feministische literatuur uit de bibliotheek. Voor meer informatie en voor een gedetailleerde dagplanning kan je terecht op de website van Furia.

Meer lezen

Aanraders uit de RoSa bibliotheek

25 vrouwendagen in beelden en woorden: VOK feestboek, VOK, 1997

Het belang van het ontstaan en de impact van de vrouwendag op de vrouwenbeweging, Elke Speltincx, scriptie, 1993

 

Aanvullende gegevens