Het intersectioneel feminisme wil via kruispuntdenken verschillende vormen van onderdrukking (racisme, seksisme, trans- en homofobie) onder één geheel bestuderen. Ze beogen meer samenhang en samenhorigheid tussen mensen van verschillende religies, huidskleuren en leefwerelden. Racisme en vooroordelen zijn overal. Witte mensen hebben de neiging om vanuit hun geprivilegieerde situatie andere problemen zoals uitsluiting en trans- en homofobie over het hoofd te zien of enkel door één (te beperkte) invalshoek te bekijken. Een argument dat nu ook terugkeert in het debat over de iconische pussyhats.

De fuchsiakleurige mutsen met kattenoortjes, de pussyhats, zijn hét symbool geworden van de Women’s March en andere vrouwenmarsen tegen de Amerikaanse president Donald Trump. De oorsprong van de muts is veelbesproken, maar niet volledig duidelijk. Krista Suh en Jayna Zweiman kwamen met het idee van ‘The Pussyhat Project’. Zij maanden iedereen aan om massaal roze mutsen te breien voor de eerste Women’s March die een jaar geleden plaatsvond in januari 2017:0ac790eca8a74e9fb35175f6b244b3b6 18

“Als iedereen op de mars een roze muts draagt, zal men onze samenhorigheid zien.”
aldus de introductie op de Pussyhat Project-website.

De pussyhat heeft vele betekenissen: “roze wordt vaak gebruikt als een ‘vrouwelijke kleur’, een kleur die staat voor liefde en zorgzaamheid, eigenschappen die vaak aan vrouwen worden toegeschreven en ook vaak ‘zwak’ worden aanzien, maar dat allesbehalve zijn”, klinkt het op de website van The Pussyhat Project. Voor anderen wordt de roze pussyhat dan weer vooral gezien als een verwijzing naar de vulva. De muts zou op die manier een directe verwijzing naar Trump’s vrouwonvriendelijke uitspraak “Grab them by the pussy” zijn. En net die vergelijking blijkt nu niet onproblematisch.

Een vrouwelijk geslachtsdeel is – ook al staan velen er misschien niet bij stil – niet altijd roze. Denk aan de vulva’s van niet-witte vrouwen of de vagina’s van transvrouwen. De uitsluiting van transvrouwen en zwarte vrouwen binnen de feministische bewegingen is iets wat al jaren gevoelig ligt. Gedurende de jaren ’70 kwamen steeds meer stemmen op in de Verenigde Staten van Afro-Amerikaanse vrouwen die ontevreden waren met de rol die hen werd toegewezen. Ze hadden hierbij ook kritiek op witte feministen die enkel begaan waren met de belangen van de blanke hogere middenklassevrouw. Belangrijke figuren uit dit zwart feminisme zijn Angela Davis, Bell Hooks, Patricia Hill Collins, Barbara Smith, Audre Lorde en Alice Walker. Legendarische witte feministen van de tweede golf zoals Germaine Greer, auteur van ‘De vrouw als eunuch’ deden daarnaast in het verleden al problematische uitspraken over transvrouwen: deze vrouwen zouden volgens haar nooit ‘echt vrouw’ kunnen worden, ook al laten ze zich opereren:7c96b36b323dd31b1e1a6a405dc925e94164bdfc135f755722546fbad072

“Apparently people have decided that because I don’t think that post-operative transgender men – transgender people – are women, I am not allowed to talk.”

Het massaal dragen van de guitige roze kattenhoofddeksels kan er dus voor zorgen dat vrouwen met een andere huidskleur, transvrouwen, transmannen en iedereen die niet als witte vrouw geboren is, onbewust uitgesloten worden van de feministische beweging. Daarom is het volgens vele intersectionele feministen belangrijk om kritisch om te springen met grootschalige symbolen zoals de pussyhats.

Eenzelfde redenering gaat ook op voor andere symbolen: bijvoorbeeld voor de hashtag #TheFutureisFemale, die afkomstig is van de originele “The Future is Female” T-shirt. Deze T-shirts werden ontworpen voor Labyris Books, de eerste vrouwenboekenwinkel in New York City. Deze boekhandel werd uitgebaat door Jane Lurie en Marizel Rios. De foto die van muzikante Alix Dobkin werd genomen toen ze het T-shirt droeg in 1975 groeide uit tot een iconisch feministisch beeld. Door de toekomst als (puur) ‘vrouwelijk’ te bestempelen, isoleer je echter enerzijds transgenders en individuen die zich in de grijze zone bevinden wat betreft genderidentiteit en anderzijds mannen die zich ook als feministen achter de beweging voor gelijke kansen en rechten scharen. Daarnaast blijft ook de vraag: wat is vrouwelijk en wat is mannelijk? En net dat is de kern van het hele ‘genderdebat’.

Niet alleen vrouwen met roze vagina’s lijden onder het patriarchaat, klinkt het bij vele intersectionele feministen: “Toen ik op Facebook keek, zag ik de vele protestborden van de vrouwenmars. Het werd me plots pijnlijk duidelijk dat veel witte feministen geen intersectionaliteit uitstralen. Het is dit gebrek aan bewustzijn dat een ware feministische revolutie tegenhoudt,” meent Sarah Cottrell, auteur bij Scary Mommy en The Huffington Post.

Ook Janicia Francis uitte haar ongenoegen op Facebook over een standbeeld van Harriet Tubman in Harlem dat versierd werd met een roze pussyhat tijdens de Women’s March in New York: “Dit is waarom ik niet buitenkom vandaag, tijdens de witte cisgender vrouwenmars. Jullie hebben geen respect en hebben alleen oog voor jullie eigen situatie.”StFelix Harriet Tubman pussy hat

Academicus en socioloog Eve Louise Ewing schreef over het voorval: “Harriet Tubman was een invalide, zwarte vrouw in slavernij die haar leven geriskeerd heeft om andere slaven te bevrijden. Haal jullie schattige cisgender-symbool van haar hoofd.”

Luvvie Ajayi, de Nigeriaanse auteur van New York Times-bestsellers als ‘I’m Judging You’ en ‘The Do-Better Manual’ schreef het volgende op Facebook nadat ze terugkeerde van de Women’s March: Luvvie

“Weet je waarom er geen arrestaties waren vandaag? Omdat dit een protestmars was die voornamelijk zou bijgewoond worden door witte vrouwen. En in een wereld waarin vrouwen niet beschermd worden, worden witte vrouwen wél beschermd. Als de protesten voornamelijk uit zwarte vrouwen zouden bestaan, dan zou de politie hen uit elkaar drijven, traangas gooien en fysiek geweld gebruiken. Op de Black Lives Matter-protesten was hun lichaam het enige dat protestanten in de strijd konden gooien. Lichamen werden aanzien als wapens. Ferguson. Baltimore. Chicago. Overal waren er militairen en oproerpolitie.”

Meer weten?

De beste manier om intersectioneel feminisme te begrijpen en te volgen, is door geïnformeerd te blijven. Feminisme in 2018 is immers veel diverser en uitgebreider dan 'het' feminisme van de witte suffragettes uit de Belle époque en de Dolle Mina’s van de jaren zeventig van de 20ste eeuw. Lees je in over de ervaringen van vrouwen met diverse achtergronden, geef de informatie door aan je omgeving en praat erover.

Lees de essays van Bell Hooks en Luvvie Ajayi, de teksten van Kimberlé Crenshaw – die de term ‘intersectioneel feminisme’ introduceerde en definieerde in 1989 in ‘On intersectionality’ en lees boeken van Angela Davis (‘Women, Race and Class’), Leslie Feinberg (‘Stone Butch Blues’), Leila Ahmed (‘Women and Gender in Islam’) en Chimamanda Ngozi Adichie (‘We moeten allemaal feminist zijn’ en ‘Amerikanah’). Ook de artikels van Andi Zeisler, oprichtster van Bitch Media en bekend voor haar kritische inzichten op het 21ste eeuws feminisme, kunnen soelaas bieden.

Op de RoSa website

Het geheugen

Heet hangijzer

In de RoSa-bibliotheek

In de RoSa-bibliotheek bevinden zich een aantal cruciale werken van en over zwart feminisme en meerdvoudige feminismen alsook literatuur met een intersectioneel perspectief. Alvast een aantal suggesties:

Boeken

imagesLorde boek1angeladavisStone Butch Blues covergender islam

  • Feminism is for everybody: passionate politics / Bell Hooks, 2000- RoSa ex.nr.: FII a/0725
  • Race, gender and the activism of black feminist theory: working with Audre Lorde / Suryia Nayak, 2015 - RoSa ex.nr.: FII p/0650
  • Women, race & class / Angela Davis, 1983 - RoSa ex.nr.: FII b/0117
  • Stone butch blues (20th anniversary edition) / Leslie Feinberg, 2014 - RoSa ex. nr.: dd/001041
  • Women and gender in Islam: historical roots of a modern debate / Leila Ahmed, 1992- RoSa ex. nr.: FII h/0110

aint nobodyyokk5551c4u830g1L. SX331 BO1204203200

  • Ain't Gonna Let Nobody Turn Me Around. Forty Years of Movement Building with Barbara Smith / Alethia Jones & Virginia Eubanks (Eds.) - met Barbara Smith, 2014 - RoSa ex.nr.: F IIm/0763
  • Black genders and sexualities / Shaka McGlotten, Dána-Ain Davis, 2012 - RoSa ex.nr.:  FII p/0619
  • All the women are white, all the black are men, but some of us are brave : black women's studies / Gloria T. Hull; Patricia Bell Scott; Barbara Smith, 1992 - RoSa ex.nr.: FII g/0179
  • Separate roads to feminism: black, Chicana, and white feminist movements in America's second wave / Benita Roth, 2004 - RoSa ex.nr.: FII p/0326
  • The trouble between us: an uneasy story of white and black women in the feminist movement / Winifred Breines, 2006 - RoSa ex.nr.: FIIIm/0007

Meer in de RoSa-bibliotheek? Zoek in de online catalogus via trefwoorden ZWART FEMINISME, TRANSGENDER, FEMINISTISCHE MANNEN, TRANSGENDERBEWEGING, ZWARTE VROUWENBEWEGING, RACISME, TRANSFOBIE, INTERSECTIONALITEIT, ...