Elisabeth Bekker, Vlissingen 1738 - Den Haag 1804

Betje Wolff

De braave Eerryk, om zyn gulle en heusche zeeden

Van alle hupze liên bemind,

Liet Clorimeen, zyn waarde kind,

Met Damon in het huwlyk treeden.

Ik weet niet, hoe veel vryers zy

Genoodzaakt was den zak te geeven

lees verder


Uit: De menuet en de dominees pruik. Elisabeth Wolff, 1772

Agatha Deken, Amstelveen 1741 - Den Haag 1804

Aagje Deken

Tedre Moeders, die uw zorgen

uwe zoete Wichten schenkt,

Door te grooten trek tot leezen

wierd terstond één pligt gekrenkt.


Als gy 's nagts hoort dat uw Kindje

in zyn wiegje kermt en schreit,

Denkt gy wel eens met bekomring

aan den pligt U opgeleid.

lees verder

Uit: Proeve over de opvoeding. Agatha Deken, 1779 

Biografie

Elisabeth Bekker is een slim, beetje vroegwijs kind uit een rijke, streng gereformeerde koopmansfamilie. Op heel jonge leeftijd leest ze al filosofen en theologen. Maar Betje is ook een woelwater die er vandoor gaat met haar lief en daardoor haar huwelijkskansen verspeelt. Ze sluit op haar 21ste een verstandshuwelijk met de 52-jarige dominee Adriaan Wolff en verhuist naar zijn pastorie in Beemster. Daar vindt ze troost in de bibliotheek en verdiept ze zich in de ideeën van de Franse Verlichting. Vooral Rousseau boeit haar. Ze zet zich aan het schrijven en debuteert in 1763 met filosofische poëzie. Met haar zeer tolerante en verlichte standpunten lokt de domineesvrouw meer dan eens polemieken uit.

Haar satire in verzen De menuet en de dominees pruik uit 1772, waarin ze de spot drijft met schijnfatsoen en hypocriete burgermoraal, maakt haar op slag beroemd over heel Nederland. Ook Aagje Deken hoort van haar. Ze zet Betje Wolff op haar nummer in een brief, maar doet dit met zoveel sympathie, dat de twee vrouwen pennenvriendinnen worden.

Wolff-Bekker, Elisabeth (DBNL)

Bekker, Elisabeth (Inst. Nederlandse Geschiedenis)

Agatha Deken groeit op in een weeshuis. Na een paar mislukkingen als dienstmeisje wordt Aagje aangenomen als gezelschapsdame van een ziekelijke leeftijdgenote, de dichteres Maria Bosch. Samen publiceren ze een bundel stichtelijke poëzie in 1775.

Deken, Agatha (DBNL)

Wanneer de man van Betje Wolff sterft in 1777, ze is dan 39 jaar, komt haar correspondentievriendin Aagje Deken bij haar inwonen. Van dan af zullen ze samen schrijven en publiceren. Ze delen welstand en armoede tot ze allebei sterven in november 1804. Ze zijn op dezelfde plek begraven.

Annie en Jan Romein-Verschoor wijden een hoofdstuk aan Betje Wolff in hun historisch oeuvre Erflaters

Oeuvre

Het onafscheidelijke schrijversduo wordt beroemd met de brievenroman De Historie van mejuffrouw Sara Burgerhart uit 1782, die door hun tijdgenoten verslonden wordt.

Voor een lijst van hun werk zie Betje Wolff en Aagje Deken

Bijleren? Lees de syllabus van prof. Elisabeth Leijnse , Histoire de la Littérature Néerlandaise II 

Erkenning en prijzen

Hun namen zijn in ons collectief geheugen gegrift. Nog altijd zijn hun geschriften populair. Sara Burgerhart doet nu nog fris en hedendaags aan.

Aanraders uit de RoSa bibliotheek

"Dat gy mij niet vergeet" : correspondentie van vrouwen in de zeventiende en achttiende eeuw / red.: Annemarie Armbrust ; Marguérite Corporaal ; Marjolein Van Dekken . - Amsterdam : Aksant, 2006. (RoSa exemplaarnummer: S/0496 )

Onbreekbare burgerharten: de historie van Betje Wolff en Aagje Deken / red.: Peter Altena ; . - Nijmegen : Vantilt, [2004]. - (RoSa exemplaarnummer T/0813 )

Het slot ontvlucht: de 'vrouwelijke' Bildungsroman in de Nederlandse literatuur / Aagje Swinnen . -Amsterdam : Amsterdam University Press, 2006. - (RoSa exemplaarnummer GIV2a/0522)

Doorzoek de online catalogus met de trefwoorden: Wolff Betje, Deken Aagje, auteurs, 18e eeuw, Nederland