De jonge jarenEmmeline Pankhurst
Politiek actief echtpaar

Vrouwenkiesrecht
Alleenstaande moeder en suffragette
De grote oorlog
De kinderen Pankhurst

Verdiensten
Meer lezen

De jonge jaren

Emmeline Goulden was er vast van overtuigd dat ze geboren was op 14 juli 1858, de verjaardag van de Franse Revolutie, en dat die datum een invloed gehad heeft op haar leven. Haar geboorteakte vermeldt echter 15 juli. Emmeline is de oudste van de tien kinderen van Robert Goulden en Sophie Jane Crane. Ze wonen in Manchester.

Emmeline is het lievelingskind van haar vader. Ze kan al lezen wanneer ze drie jaar is. Ze leert pianospelen door te kijken naar het spel van anderen. Haar vader, een overtuigd tegenstander van de slavernij, maakt carrière in de katoenindustrie. Iedere morgen leest Emmeline de krant voor aan haar vader, wat al vroeg haar belangstelling voor de politiek opwekt. Zoals gebruikelijk krijgen haar vijf broers een uitgebreide scholing, terwijl Emmeline en haar zussen voorbereid worden op een leven van getrouwde vrouw uit de middenklasse. Hoewel haar ouders beiden voorstander zijn van gelijk kiesrecht voor mannen en vrouwen, blijven ze vasthouden aan zekere Victoriaanse principes : de meisjes worden al jong ingezet om allerlei huishoudelijke taken te doen, ook in dienst van hun broers.

Toch mag Emmeline naar de Ecole Normale de Neuilly in Parijs, een meisjesschool waar ze een hogere opleiding krijgt met vakken als chemie, boekhouding en wetenschappen. Ze leert er vloeiend Frans spreken en vat een grote liefde op voor Parijs, dat nog duidelijk de sporen vertoont van de verloren Frans-Duitse oorlog. De rest van haar leven heeft ze een hekel voor alles wat Duits is.

Wanneer ze terugkeert naar Manchester is ze 18 jaar. Ze mist er de afwisseling van het leven in Parijs. Gelukkig mag ze mee met haar jongere zus Mary op het moment dat die ook naar Parijs op school gaat. Wanneer zich in 1879 in Parijs een huwelijkskandidaat aandient die een bruidschat eist, roept Emmelines vader allebei zijn dochters terug naar huis.

naar overzicht

Politiek actief echtpaar

Emmeline vergezelt haar ouders naar een politieke meeting en daar ontmoet ze Richard Pankhurst, de spreker van die avond. Richard is vierenveertig, vrijgezel en advocaat. Ze trouwen op 18 december 1879. Er komen vijf kinderen. Richard heeft een praktijk als advocaat maar hij spendeert zijn tijd liever aan de politiek. Door de financiële moeilijkheden besluiten ze te gaan inwonen bij Emmeline's ouders. Haar vader komt zijn belofte niet na om een eigendom op haar naam te zetten. De socialist Ricard Pankhurst verliest een eerste verkiezingsslag in Manchester en Emmeline is zwaar teleurgesteld. Als gevolg van de controverses veroorzaakt door de verkiezingen, lijdt haar vader financiële verliezen en het samenleven wordt moeilijk. De Pankhursts verhuizen en Emmelines zus Mary gaat met hen mee. Nadat haar vader voor de tweede keer geweigerd heeft het beloofde eigendom af te staan zal ze hen nooit meer terugzien.

Emmeline is ervan overtuigd dat de socialist Richard een betere kans maakt in de Londense politiek. Hij stelt zich daar kandidaat, maar weer verliest hij. Het gezin gaat in Londen wonen, Emmeline opent een winkel maar veel klanten heeft ze niet, want de spullen zijn te duur voor de omgeving. Ze neemt ondertussen deel aan verscheidene manifestaties en stakingen. In september 1888 sterft hun zoontje aan difterie. Wanneer blijkt dat zijn ziekte veroorzaakt werd door een gebrekkige afvoer in hun huis, verhuist de familie naar Richmond. Emmeline steekt zelf de handen uit de mouwen bij de inrichting van het nieuws huis.

naar overzicht

Vrouwenkiesrecht

Het huis in Richmond wordt al snel een politieke vergaderplaats. Emmeline concentreert zich op het vrouwenkiesrecht. Eind 1888 wordt ze lid van het Central Committee of the National Society for Women's Suffrage. Ze was in Manchester al lid van de plaatselijke afdeling. Tijdens de eerste vergadering die ze bijwoont, komt het tot een splitsing van de National Society. Sommigen willen getrouwde vrouwen uitsluiten van kiesrecht. Zij opteert voor de fractie die voorstander is van kiesrecht voor alle vrouwen, de Parliament Street Society.

In juli 1889 wordt hun vijfde en laatste kind geboren, Harry, waarbij Emmeline bijna het leven verliest door een bloeding. Maar ze herstelt en zet haar drukke leven van politiek activist, winkelier en moeder verder. Tot in 1893 blijft ze lid van de Parliament Street Society. Tegelijk is ze sinds 1889 betrokken bij de oprichting van de Women's Franchise League. In 1894 wordt een wet gestemd waardoor getrouwde vrouwen mogen stemmen bij lokale verkiezingen.

In 1895 wordt Emmeline "Poor Law guardian" bij een vrijwilligerswerk dat bezoeken aan het armenhuis aflegt. Ze is geschokt door de omstandigheden waarin de vrouwen en meisjes hier leven : ondervoed, slecht gekleed en hard werkend. Ze zorgt voor beter eten en kleding.

naar overzicht

Alleenstaande moeder en suffragette

Arrestatie Emmeline PankhurstRichard en Emmeline zijn allebei lid van de Independent Labour Party. Richard probeert verscheidene keren tevergeefs verkozen te worden voor de House of Commons tot hij in 1898 sterft aan een geperforeerde maagzweer. Emmeline is dan 40 jaar en blijft achter met vier kinderen : Christabel, Sylvia, Adela en Harry. Na de dood van haar echtgenoot zijn er financiële problemen. Door politieke medestanders wordt er een Dr. Pankhurst Fund opgericht dat haar een kleine toelage bezorgt. Maar ze moet jarenlang onderhandelen met de beheerders van het Dr. Pankhurst Fund over de toelage, een tijdrovende bezigheid maar tegelijkertijd een goede training voor latere onderhandelingen.

Ondertussen moet Emmeline haar vrijwilligerswerk als Poor Law Guardian opgegeven en betaald werk vinden. Gelukkig kan ze aan de slag als Registrar of Births and Deaths in een arbeidersdistrict wat haar een klein maar regelmatig salaris bezorgt. Als bijkomend inkomen is er ook nog de winkel, waarin ze haar dochters kan laten werken. Emmeline slaagt erin haar huishoudkosten tot een minimum terug te brengen. Sylvia krijgt een beurs om kunst te studeren. Wanneer in 1903 wordt besloten dat Christabel rechten moet studeren, is Emmeline verplicht Sylvia terug te laten komen uit Italië, waar ze fresco en mozaïek leert, om kosten te sparen en om in de winkel te helpen.

Emmeline en Christabel raken hoe langer hoe meer gefrustreerd door de standpunten van de International Labour Party en Emmeline besluit in oktober 1903 een nieuwe partij de stichten, de Women's Social and Political Union (WSPU). De partij is alleen toegankelijk voor vrouwen en heeft als enige programmapunt het verkrijgen van het vrouwenkiesrecht. Maar de pers heeft niet langer belangstelling voor de politieke discussies over vrouwenkiesrecht, dus besluiten ze het anders aan te pakken. De nieuwe tactiek bestaat erin de verkiezingsmeetings van de Liberale meerderheidspartij te verstoren om ze te dwingen het vrouwenkiesrecht als partijstandpunt aan te nemen.

In oktober 1905 wonen Christabel en Annie Kenny in Londen een vergadering bij van minister Edward Grey. Ze roepen doorheen zijn spreekbeurt: 'Zal de Liberale regering kiesrecht geven aan de Vrouwen?' Beiden worden verwijderd door de politie en veroordeeld voor ordeverstoring en voor het mishandelen van een politieagent. Wanneer ze de boete weigeren te betalen moeten ze naar de gevangenis. Nu is er wel belangstelling : voor de eerste keer hebben vrouwen 'geweld' gebruikt voor het verkrijgen van rechten.

In 1907 verhuist Emmeline opnieuw naar Londen waar haar dochters Christabel en Sylvia al wonen. In de loop van de volgende zeven jaar belandt ze herhaaldelijk in de gevangenis vanwege acties zoals ruiten ingooien, brand stichten en zelfs een bomaanslag. Emmeline ontdekt de hongerstaking als een doeltreffend politiek wapen tegen een onrechtvaardige overheid. Dankzij die vorm van opstand kunnen de Britse suffragettesin 1913de“Cat and Mouse Act ”afdwingen waardoor een politiek gevangene die zichzelf uithongerde tijdelijk vrijgelaten werd. Officieel heette de wet de "Prisoners Temporary Discharge for Ill Health Act", gestemd door de Liberale regering van Herbert Henry Asquith in 1913.

naar overzicht

De grote oorlog

Wanneer Engeland op 4 augustus 1914 de oorlog verklaart aan Duitsland, staakt de WSPU alle militante acties, in ruil voor de vrijlating van alle suffragettes uit de gevangenis. Ze krijgen geld van de regering en organiseren een succesvolle manifestatie in Londen om te eisen dat vrouwen zouden deelnemen aan de oorlogsinspanning door te gaan werken in de industrie. In 1915 wordt de naam van hun dagblad veranderd van The Suffragette in Britannia, een bewijs van Emmelines patriottistische gevoelens, die ook blijken uit de artikels.

In 1917 stichten Emmeline en Christabel de Women's Party. Doel is te vechten voor de overwinning op Duitsland via een strengere rantsoenering en het sluiten van 'nutteloze' fabrieken om arbeidskrachten vrij te maken voor de landbouw en de oorlogsindustrie. De Women's Party eist ook de verwijdering uit regeringsposten van alle ambtenaren met Duitse roots of connecties. De partij staat ook voor gelijk loon voor gelijk werk en gelijke rechten voor vrouwen en mannen. Zowel Emmeline als Christabel hebben zich gedistantieerd van de socialistische ideeën, terwijl Sylvia nog steeds voorstander is van het socialistische gedachtegoed van haar vader. Sylvia is tegen de oorlog.

In 1918 krijgen vrouwen eindelijk een beperkt kiesrecht in Engeland : vanaf een bepaald belastbaar inkomen en vanaf de leeftijd van dertig jaar. Na de eerste wereldoorlog ontfermt Emmeline zich over vier oorlogswezen. De meisjes vergezellen haar op een tournee door Amerika en Canada. Ze gaat er spreken voor The National Council for Combating Venereal Disease, waarbij ze de nadruk legt op de vrouwenrechten. Door geldgebrek moet ze twee van deze meisjes door andere mensen laten adopteren, zijzelf en Christabel adopteren elk één meisje.

naar overzicht

De kinderen Pankhurst

Op 5 januari 1910 sterft haar zoon Harry op twintigjarige leeftijd aan polio. Haar jongste dochter Adela raakt haar job als lerares kwijt wanneer ze door haar politieke acties in de gevangenis gezet wordt. Adela deelt niet helemaal de politieke overtuiging van haar moeder en van Christabel. Ze leunt meer aan bij de socialistische overtuiging van Sylvia. Op 2 februari 1914 krijgt Adela van haar moeder een ticket enkele reis naar Melbourne. In Australië trouwt ze met Tom Shaw, een weduwnaar met drie kinderen. Ze krijgen samen nog vijf kinderen, wat hen niet verhindert politiek actief te zijn, eerst als communisten dan als socialisten. Adela zal haar moeder nooit terugzien. Sylvia heeft zich ondertussen ook losgemaakt van de door haar moeder overheerste vrouwenbeweging.

Op zoek naar een inkomen beginnen Emmeline en Christabel samen met een andere suffragette een tea shop in het Franse Juan-les-Pins. Ondanks hun bekendheid is dit geen succes en ze keren terug naar Engeland eind 1925. Ze sluiten zich aan bij de Conservatieve Partij. Emmeline staat op de kieslijst voor East End in Londen. Sylvia is hierover zeer verontwaardigd en het komt tot een breuk. De gezondheid van Emmeline gaat nu snel achteruit en ze sterft op 14 juni 1928.

naar overzicht

Verdiensten

Emmeline Pankhurst wijdde zich volledig aan haar politieke strijd. Haar kinderen moesten zich daaraan aanpassen of opstappen. Ze was een onvermoeibare spreker die een publiek in de ban kon houden en was niet bang van harde actie. De militante acties van de suffragettes die ze orchestreerde, haalden altijd het nieuws, maar hun optreden was controversieel. De vraag stelt zich of ze het kiesrecht voor vrouwen in Engeland ook versneld hebben. Toen de oorlog begon was er een patstelling ontstaan: de regering kon niet toegeven aan de eisen vanwege het geweld, en de suffragettes konden niet zomaar stoppen omdat dit de indruk van een nederlaag zou geven. Maar dit doet geenszins af van het belang van Emmeline Pankhurst en haar dochters in de strijd voor de vrouwenrechten.

Meer lezen

  • Emmeline Pankhurst : a biography / June Purvis, 2003 - RoSa ex.nr.: T/0539
  • Freedom's cause: lives of the suffragettes / Fran Abrams, 2003 - RoSa ex.nr.: T/0750
  • Geen woorden maar daden : de radikalinski's van de vrouwenbeweging
    - Artikel in SAVANTE, volume 6, nr 23 (voorj. 1998), p. 15-16

Doorzoek de RoSa-catalogus, trefwoorden Pankhurst Emmeline / suffragettes / vrouwenkiesrecht / Groot-Brittannië