Amelia Bloomer (New York (VS), 27 mei 1818 - Council Blufs (VS), 30 december 1894) was een Amerikaans journaliste en vrouwenrechtenactiviste. Bloomer was aanwezig op de eerste officiële vrouwenrechtenconferentie, de Seneca Falls Convention in 1848. Een jaar later startte ze de The Lily op, de eerste Amerikaanse krant geschreven en geëdit voor en door vrouwen. Van 1849 tot 1853 fungeerde ze als redacteur van deze krant. Ze bleef haar hele leven actief als suffragette en binnen de bredere vrouwenbeweging.

Amelia Jenks

Amelia Bloomer werd geboren als Amelia Jenks en was afkomstig uit een gezin met bescheiden middelen. Ze kreeg slechts een paar jaar formele opleiding in de lokale wijkschool. In 1840, toen ze 22 was, trouwde Amelia Jenks met advocaat, hervormer en krantenredacteur Dexter C. Bloomer, van wie ze de naam zou overnemen. Samen met hem verhuisde ze naar Seneca Falls, New York. Hij moedigde haar aan om voor zijn krant te schrijven: de Seneca Falls County Courier. Amelia Bloomer was een fervent aanhanger van de onthouding van alcohol en zette haar journalistieke talenten hier - vaak anoniem - voor in. 

De link tussen de onthoudingsbeweging en de vrouwenbeweging

AmeliaBloomerNet als de abolitionistische beweging speelde de onthoudingsbeweging doorheen de Amerikaanse geschiedenis een vitale rol in de ontwikkeling van de strijd voor vrouwenrechten. Heel wat prominente figuren uit de vrouwenbeweging, zoals bijvoorbeeld ook Susan B. Anthony, kwamen in aanraking met hervormingsacties inzake vrouwenrechten door hun activisme binnen de onthoudingsbeweging. Hun oorspronkelijke activisme sloeg zo over naar het in vraag stellen van hun positie als vrouw in de maatschappij, maar ook binnen de bewegingen (abolitionistisch, onthoudings, ...) waarin ze actief waren. Ook voor Amelia Bloomer was dit het geval. Voor ze actief werd in de vrouwenbeweging, had ze al naam gemaakt binnen de onthoudingsbeweging. Zo was ze onder meer één van de eerste vrouwelijke leden van de Good Templars, ook wel bekend als de Independent Order of Good Templars. 

Wat de rol van vrouwen uniek maakte binnen de onthoudingsbeweging was de algemene 19de eeuwse overtuiging dat vrouwen superieur waren op vlak van 'morele overtuiging' om af te zien - of af te stappen - van alcoholgebruik. Deze overtuiging leidde er enerzijds toe dat heel wat vrouwen zich aangetrokken voelden tot deze beweging (om als het ware 'de mannen te redden') en anderzijds dat vrouwen 'groen licht' kregen om zich voor deze beweging - op vaak actievere manieren dan in andere bewegingen - in te zetten. Met andere woorden: in deze beweging mochten vrouwen actie voeren, waar hen dat binnen andere bewegingen vaak onthouden werd. De tendens om vrouwen mee actief in te zetten, was ook binnen de IOGT waarin Bloomer actief was terug te vinden. Actievoeren betekende echter niet het voortouw mogen nemen. Publiek spreken en leidinggevende rollen bleven ook binnen de onthoudingsbeweging een mannenzaak.  

Bron afbeelding: History of Woman Suffrage / Susan B. Anthony; Elizabeth Cady Stanton (e.a.), Volume I, 1881.

Vrouwenrechtenactivisme

In 1848 nam Amelia Bloomer - als inwoner van Seneca Falls, New York - deel aan de Seneca Falls Convention, de eerste officiële vrouwenrechtenconferentie. Het volgende jaar startte ze de The Lily op, de eerst krant voor en door vrouwen. Bloomer trad in de krant ook op als journaliste en van 1849 tot 1853 fungeerder ze als redacteur. De krant begon als een tijdschrift, maar kwam steeds meer tot een brede mix van inhoud, variërend van recepten naar moralistische tracten, vooral onder invloed van activisten en suffragettes Elizabeth Cady Stanton en Susan B. Anthony.

Oorspronkelijk was The Lily bedoeld als krant/tijdschrift voor thuisverdeling onder de leden van de in 1848 opgericht Seneca Falls Ladies Temperance Society (die Bloomer's twee grootste passies - vrouwenrechten en alcoholonthouding - samenbracht), maar uiteindelijk zou de verspreiding tot ver daarbuiten reiken. The Lily werd later ook een model voor andere tijdschriften gericht op vrouwenstemrecht. Ergens tussen 1854 en 1856 (historici verschillen van mening over de exacte datum) verkocht Bloomer de krant aan haar collegasuffragette Mary Birdsall. Bloomer bleef echter actief als corresponding editor.

Hoewel historici het niet eens zijn over de exacte mate waarop, kan op z'n minst besloten worden dat de geleidelijke politieke feminisering van The Lily voornamelijk onder invloed van Elizabeth Cady Stanton gebeurde. Hoewel Bloomer altijd diepe overtuigingen had over de rechten van vrouwen, was het pas toen ze tijdens en na de Seneca Falls Convention in contact kwam en bleef met Stanton dat Bloomer's gevoelens en algemene opvattingen in een formele filosofie over de rechten van vrouwen werden versterkt. 

De uitwisseling tussen Stanton en Bloomer gebeurde niet in één richting. Het was Amelia Bloomer die in 1851 Elizabeth Cady Stanton & Susan B. Anthony aan elkaar voorstelde. Stanton en Anthony zouden gezamenlijk uitgroeien tot pioniers binnen de Amerikaanse vrouwenbeweging en de strijd voor vrouwenstemrecht. Ze zouden hun hele verdere leven samen actie voeren. Stanton en Anthony schreven vanaf 1876 (samen met Matilda Joslyn Gage & Ida Husted Harper) ook de publicatie History of Woman Suffrage. Deze gedetailleerde publicatie werd in zes delen gepubliceerd tussen 1881 en 1922 & staat gekend als de belangrijkste primaire bron met documentatie over de strijd voor het vrouwenstemrecht in de VS.

Stanton en Bloomer behielden er in de jaren na hun kennismaking een schijnbaar amicabele vriendschap en correspondentie op na. Toch namen ze in de periode na Bloomer's eindredacteurschap van The Lily afstand wegens fundamentele verschillen in hun opvattingen over de rechten van vrouwen. Elizabeth Cady Stanton was veel meer universeel en humanistisch in haar benadering dan Amelia Bloomer, waarvan de ideeën altijd stevig verankerd waren in de beginselen van het traditionele christendom. Het feit dat Bloomer haar hele leven ook een (naar haar zeggen gelukkig) getrouwde vrouw was, leidde er toe dat ze vaak als christelijk voorbeeld naar voor werd geschoven; als tegenbeeld van andere vrouwenrechtenactivisten die al te vaak de notie van het huwelijk openlijk betwistten.

Bloomer bleef tot aan haar overlijden een pionier in de strijd voor vrouwenstemrecht en zette hierbij ook haar talenten als journalist in voor diverse tijdschriften. Hoewel Bloomer veel minder bekend was dan sommige andere suffragettes, maakte ze diverse belangrijke bijdragen aan de vrouwenbeweging (en dan hebben we het niet enkel over het voorstellen van Stanton aan Anthony). Zo leidde Amelia Bloomer de vrouwenstemrechtcampagnes in Nebraska en Iowa, nam ze het voortouw in de herziening van de rechten van getrouwde vrouwen inzake bezit in Iowa en voerde ze actie voor het recht om te scheiden voor vrouwen van mannen met een alcoholverslaving of alcoholmisbruik. Ze diende van 1871 tot 1873 ook als president van de Iowa Women Suffrage Association.

The bloomer

Bron afbeelding: http://xroads.virginia.edu/~HYPER/HNS/domwest/mcauley.htmlBloomer's naam wordt waarschijnlijk vooral herinnerd om de bloomer, een klederdracht bestaande uit een broek met korte overrok die ontstond halverwege de 19de eeuw en die vrouwen meer bewegingsvrijheid verschafte dan de daarvoor gedragen traditionele jurken en rokken. Amelia Bloomer ontwierp deze klederdracht niet zelf, maar door haar activisme ervoor, via onder meer haar krant The Lily, werd deze klederdracht naar haar vernoemd.

Hoewel kledijhervorming frequent het onderwerp werd van spot, was het voor Amerikaanse vrouwen een serieuze kwestie in de 19e eeuw. Voor veel vrouwen was de toenmalig heersende mode van strakke korsetten, achterliggende rokken en lagen van petticoats enerzijds een symbool van de ondergeschiktheid van vrouwen en anderzijds een situatie die reëele fysieke gezondheidsrisico's met zich meebracht.

Bloomers waren oorspronkelijk een uitvinding van lezers van het Water-Cure Journal, een in die tijd erg populair Amerikaans gezondheidstijdschrift dat in oktober 1849 een oproep lanceerde om een ​​stijl van jurk te ontwikkelen die minder schadelijk zou zijn voor de gezondheid van vrouwen. De rokken die tot dan toe door vrouwen werden gedragen hadden medisch vaak kwalijke gevolgen, waaronder bijvoorbeeld samengedrukte organen. 

Vrouwen reageerden enthousiast, met een verscheidenheid aan kostuums waarvan vele geïnspireerd waren op de pantalons die vrouwen in Turkije droegen (vandaar dat ook 'Turkse jurk' een frequent gebruikte naam werd). Opvallend was dat alle voorstellen die het tijdschrift ontving een soort van broek als onderdeel hadden.

In de zomer van 1850 werden verscheidene versies van een combinatie broek + korte rok als test gedragen door lezers van het Water-Cure Journal alsook door vrouwelijke patiënten in gezondheidsoorden verspreid over de VS. Tegen 1851 werd de 'Turkse jurk' ook steeds vaker buitenshuis gedragen. De nieuwe klederdracht kreeg diverse namen toegekend, waaronder bijvoorbeeld ook de 'hervormingsjurk'. 

In februari 1851 droeg vrouwenrechtenactiviste (en nicht van Elizabeth Cady Stanton) Elizabeth Smith Miller de outfit toen ze naar Seneca Falls, New York ging, de thuisbasis van Amelia Bloomer. De maand daarop kondigde Bloomer in haar krant The Lily aan dat ook zij deze klederdracht zou overnemen. Ze voegde er een beschrijving van haar jurk aan toe, alsook instructies over hoe je er zelf één kon maken. Tegen juni van dat jaar werd bijna uitsluitend nog met de naam 'bloomer' naar de klederdracht verwezen.

De bloomer zorgde niet enkel voor meer bewegingsvrijheid voor vrouwen in de privésfeer. Deze nieuwe klederdracht werd van bij z'n ontstaan ook een symbool voor vrouwenrechten (vandaar de naam 'hervormingsjurk'). Elizabeth Cady Stanton, Lucy Stone, Susan B. Anthony en andere bekende suffragettes kozen er voor de bloomer te dragen. Later zouden velen van hen echter terug traditionelere rokken beginnen dragen omdat de vrees was dat deze gewaagdere klederdracht de aandacht van de echte strijd afhield, namelijk die om stemrecht. De spot die met de nieuwe klederdracht gepaard ging was dan ook enorm. De bloomer kende dan ook een 'dipje' vanaf 1855 tot deze eind 19de eeuw heropleefde. Al verdween ze niet helemaal van het toneel. De bloomer zou na 1856 voornamelijk in gezondheidsoorden blijven gedragen worden, alsook door vrouwen die kledijhervorming als een essentiële eerste stap zagen in de verdere emancipatie van de vrouw: eerst jezelf emanciperen, dan pas de maatshappij. 

In 1893 zorgde het Woman's Congress of the World's Columbian Exposition voor een heropleving van de interesse in de bloomer door deze als hulpmiddel naar voor te schuiven om de gezondheid van vrouwen te verbeteren. Dit kon volgens de idee namelijk gebeuren door lichaamsbeweging en dan kwam de bloomer wel heel erg van pas. Het jaar erop droeg Annie Cohen Kopchovsky de bloomer tijdens haar beroemde fietsreis rond de wereld. Een geactualiseerde versie van de bloomer werd daarna de standaard fietsjurk voor vrouwen tijdens de fietsgekke periode van de jaren 1890.

Bron afbeelding: http://xroads.virginia.edu/~HYPER/HNS/domwest/mcauley.html

Nagedachtenis

Amelia Jenks Bloomer overleed in Council Bluffs, Iowa (VS) in 1894.

Bloomer wordt samen met Elizabeth Cady Stanton, Sojourner Truth en Harriet Ross Tubman herdacht op 20 juli in de kalender van de heiligen van de Episcopal Church. Haar huis in Seneca Falls, New York, bekend als het Amelia Bloomer House, staat sinds 1980 op de nationale lijst met historische plaatsen in de VS. 

De ontmoeting tussen Susan B. Anthony en Elizabeth Cady Stanton onder impuls van Amelia Bloomer werd vastgelegd in Seneca Falls, New York in de bronzen beeltenis When Anthony Met Stanton, waarop Anthony, Stanton en Bloomer afgebeeld worden en waar zowel Stanton als Bloomer een bloomer dragen. Het beeld is van de hand van Ted Aub en dateert van 1999.

Ted Aub, beeldhouwer en hoogleraar kunst en architectuur aan Hobart and William Smith Colleges, kreeg in 1998 de vraag een beeltenis te creeëren ter ere van de 150ste verjaardag van de Women's Rights Convention van 1848. Het resultaat, het beeld When Anthony Met Stanton, werd onthuld in 1999, met uitzicht op de rivier de Seneca en net op het einde van de straat waar het Amelia Bloomer House staat. Het is ook niet ver gelegen van het huis waar Elizabeth Cady Stanton lang woonde op Washington Street.

Bron afbeelding: https://www.nps.gov/wori/learn/historyculture/amelia-bloomer.htm

Sinds 2002 publiceert de American Library Association (via hun Feminist Task Force) een jaarlijkse Amelia Bloomer-lijst van recent gepubliceerde kinder- en jeugdboeken met een belangrijke feministische inhoud.

Bron afbeelding: https://www.nps.gov/wori/learn/historyculture/amelia-bloomer.htm

Bronnen / Meer lezen

  • bloomerbookAmelia Bloomer & Dress Reform, Or: How Women Came to Wear Pants / Joan Baker, 2012
  • Handbook of American Women's History. Second Edition / Angela M. Howard & Frances M. Kavenik, 2000 - RoSa ex.nr.: W2/0039
  • Hear Me Patiently: The Reform Speeches of Amelia Jenks Bloomer / Anne C. Coon, 1994
  • Amelia Bloomer. 1818-1894 / Artikel in EMMA afl. 4 (1978) p. 54-55 (locatie: RoSa's Tijdschriftenzaal)
  • Susan B. Anthony & Bloomerism / Artikel in NEW WOMEN's TIMES jrg. 1 afl. 7 (juli/aug 1975) p. 6-10 (locatie: RoSa's Tijdschriftenzaal)
  • The Bloomer Girls / Charles Neilson Gattey, 1968
  • The Bloomer Costume / Betty Henshaw (University of Colorado), 1955
  • https://www.nps.gov > Women's History > Amelia Bloomer