Madeleine Albright

 Zwerversjeugd
Briljant studiehoofd en moeder
Relaties
VN-ambassadeur
Minister van Buitenlandse Zaken
Na de toppolitiek
Meer lezen

 Zwerversjeugd

De Tsjecho-Slowaakse Marja Jana Korbel wordt geboren op 15 mei 1937 in Praag, als eerste kind van Jozef Korbel en Mandula Spiegel. Haar vader, een diplomaat en hoogleraar internationale betrekkingen, neemt zijn gezin overal mee op buitenlandse missies. De kleine "Madlenka" groeit op in Tsjechië en Servië, in Engeland en Zwitserland waar ze op een Franstalige kostschool haar voornaam verandert in Madeleine. Haar familie is joods maar ze wordt katholiek opgevoed om aan de jodenvervolging te ontsnappen. Pas in 1997 zou ze weet krijgen van haar joodse afkomst.

In 1938 valt Hitler Tsjecho-Slowakije binnen terwijl Jozef Korbel met zijn gezin op missie is in Belgrado, het toenmalige Joegoslavië. Met de hulp van een Servische vriend kunnen ze via Kairo naar Engeland vluchten waar ze de oorlogsjaren doorbrengen. Het gezin overleeft de bombardementen op Londen terwijl veel van hun joodse verwanten omkomen in concentratiekampen, onder wie haar drie grootouders. Na de machtsovername door de communisten in Praag in 1948, slaagt Jozef Korbel erin aangesteld te worden tot VN-ambassadeur in New York. De Korbels vragen meteen politiek asiel aan in de Verenigde Staten en vestigen zich in Denver. Madeleine is dan elf jaar. Ze weet al dat je je eindeloos moet kunnen aanpassen om te overleven.

naar overzicht

 Briljant studiehoofd en moeder

Dankzij uitstekende cijfers aan de Kent Denver middelbare school kan Madeleine op haar achttiende kiezen tussen diverse universiteiten. In 1955 begint ze een studie politieke wetenschappen aan Wellesley , een beroemde privé-universiteit in de buurt van Boston waar alleen vrouwen worden toegelaten en waar ook haar latere vriendin Hillary Clinton zal afstuderen. Op haar twintigste, in 1957, wordt Madeleine Korbel Amerikaans staatsburger. Madeleine, nu "Maddy", spreekt ondertussen Engels met een Amerikaans accent. Daarnaast spreekt ze vloeiend Frans en Tsjechisch en vrij goed Russisch, Duits en Pools.
In 1959 studeert ze af en in hetzelfde jaar trouwt ze met Joseph Albright, een journalist met interessante connecties en telg uit een familie rijke persmagnaten uit Chicago. Het koppel krijgt drie dochters. Terwijl die opgroeien, studeert Madeleine Albright internationale politiek aan de Johns Hopkins University in Washington en Publiek Recht en Staatsbestuur aan Columbia University in New York. Daar behaalt ze haar doctoraat onder professor Zbigniew Brzezinski in 1976. Hij zal haar later binnenloodsen op het Witte Huis. 

naar overzicht

 Relaties

Inmiddels heeft ze een netwerk aan relaties uitgebouwd in Democratische kringen. Van 1976 tot 1978 werkt ze als juridisch adviseur bij haar politiek idool, senator Muskie, en dank zij professor Brzezinski kan ze van 1978 tot 1981 aan de slag voor president Carter als expert internationale strategie bij de nationale veiligheidsraad. Haar huis in Washington D.C. is een ontmoetingsplaats voor prominente politici en internationale leiders.

"Als ik de Pulitzer-prijs win blijf ik bij je", zegt haar man opeens in 1982. Hij wint hem niet en gaat er vandoor met een jonge babe, na 23 jaar huwelijk. Madeleine is volkomen uit het lood geslagen en intens verdrietig. Maar ze sleept een royale alimentatie uit de brand en concentreert zich op haar nieuwe job als research professor Internationale Zaken aan Georgetown Universiteit in Washington. Daar organiseert ze ook programma's om de carrièrekansen van vrouwen in de diplomatie te verhogen. 

naar overzicht

 VN-ambassadeur

Het lijkt wel of de pijnlijke scheiding haar politieke carrière in een stroomversnelling brengt. Ze wordt adviseur buitenland voor presidentskandidaten Ferraro en Dukakis en trekt hun kiescampagnes. Als woordvoerder voor de Democraten pleit ze tijdens de Koude Oorlog voor gematigdheid, tegen de haviken in. Wanneer president Bill Clinton haar in 1993 tot VN-ambassadeur benoemt, stuurt ze haar standpunt bij. Ze verdedigt nu een agressieve interventiepolitiek, liefst in samenwerking met andere landen, in conflicten over de hele wereld en in de Balkan vooral. Tot het voor de Amerikanen misloopt met de VN-vredesmissie in Somalië. Clinton zal voortaan zijn veto stellen tegen VN-interventies die geen direct voordeel bieden voor de VS. Ambassadeur Madeleine Albright volgt loyaal haar president en laat het 'assertieve multilateralisme' opnieuw varen. Ze verzet zich zelfs tegen het versterken van het Amerikaanse contingent blauwhelmen in Rwanda vlak voor de volkerenmoord in 1997. Ook verdedigt ze de erg omstreden economische sancties tegen Irak en ze helpt Clinton met veel plezier om VN-secretaris-generaal Boutros Boutros-Gali buiten te werken.

naar overzicht

 Minister van Buitenlandse Zaken

Tijdens zijn tweede ambtstermijn benoemt president Clinton de loyale Albright tot zijn minister van Buitenlandse Zaken, de eerste vrouw ooit op de hoogste post in de Verenigde Staten. Ze wordt ingezworen op 23 januari 1997. Vanaf dit moment is ze de machtigste vrouw in de wereld. In die functie legt ze zich vooral toe op de expansie van de Navo en op de Balkan. Ze dringt aan op een Navo-interventie als antwoord op de agressie van de Servische leider Milosevic en keldert het Vance-Owenplan, dat volgens haar de Servische agressie zou belonen. Dat plan herinnert haar immers aan de laffe conferentie van München in 1938, die Hitler het recht gaf om Sudetenland, een Duitstalig gebied in haar geboorteland Tsjecho-Slowakije, te bezetten.

Objectief of emotioneel afstandelijk is Albright niet. Behalve Milosevic, haat ze de Palestijnse leider Yasser Arafat hartsgrondig. Ze houdt hem persoonlijk verantwoordelijk voor het mislukken van de vredesonderhandelingen in het Midden-Oosten.

naar overzicht

 Na de toppolitiek

Wanneer Al Qaeda op 11 september 2001 aanslagen pleegt in de V.S., is ze al geen minister van Buitenlandse Zaken meer. Bijzonder gevleid is ze door het voorstel van de Tsjechische president Vaclav Havel om hem in 2002 op te volgen, maar ze doet het niet. Wel reist ze de wereld rond om lezingen te geven en zetelt ze in tal van raden van bestuur, onder meer die van de New Yorkse aandelenbeurs. In 2006 doet de Bush-administratie op het Witte Huis zelfs een beroep op haar expertise in de kwestie Irak. Ze steekt haar kritiek niet onder stoelen of banken.

Op dit moment is Albright onder meer voorzitter van het Nationaal Democratisch Instituut voor Buitenlandse Betrekkingen, het NDI. Voor de Raad van Vrouwelijke Wereldleiders zit ze het Women's Ministerial Initiative voor. Dat platform probeert het genderaspect een plaats te geven op de agenda van VN-conferenties.

Op haar zeventigste fitnesst ze nog dagelijks, zonder haar beroemde broches waarschijnlijk. Ze belooft ooit een boek te schrijven over haar broches-diplomatie. Haar humor én gevatte one-liners zijn er nog altijd.

Samenstelling - Brigitte Rys
31/05/2007

naar overzicht

 Meer lezen

In de  RoSa bibliotheek, trefwoord Albright Madeleine

  • Albright, Madeleine, Woodward, Bill. Mevrouw de minister : het persoonlijke verhaal van de machtigste vrouw van de VS. Amsterdam : Anthos, 2003. - Oorspr. tit.: Madam secretary : a memoir. -  (RoSa exemplaarnummer S/0382 )
  • Albright, Madeleine. Memo aan de nieuwe president. Ambo/Manteau, 2008.  ISBN 90-2632148-1 - Oorspr. tit.: Memo to the President Elect: How We Can Restore America's Reputation and Leadership.

Ter info: er is nog meer documentatie beschikbaar over dit onderwerp in de RoSa bibliotheek. Zoek op de trefwoorden: Albright Madeleine / politici / Verenigde Staten.

Websites met officiele biografie en biografie volgens het State Department