Jonge jaren
Persoonlijke groei
Politiek en maatschappelijk engagement
It's up to the women
Mensenrechten
Meer lezen

Jonge jaren

Eleanor Anna Roosevelt wordt geboren op 11 oktober 1884, als eerste kind van Elliott Roosevelt en Anna Rebecca Hall. De kleine Eleanor groeit op tot een stil en onzeker kind. Vader Elliott is dol op zijn dochter maar is vaak afwezig en raakt verslaafd aan drank en drugs. Van moeder krijgt de kleine Eleanor geen affectie. Die zou haar 'lelijke dochter' haar hele leven lang afwijzen. Op haar vijftiende gaat Eleanor op kostschool in Allenswood, een gereputeerde Engelse school nabij Londen. Voor Eleanor gaat een nieuwe wereld open. Ze leert er nadenken, voor haar eigen mening op te komen, argumenten te formuleren en nauwgezet te werken. Ze wordt zelfbewuster en leert haar eigen kwaliteiten kennen.

naar overzicht 

Persoonlijke groei

Drie jaar later wordt ze teruggeroepen naar Amerika om haar debuut te maken in de New Yorkse society. Ze ontmoet haar verre neef Franklin Delano Roosevelt en trouwt met hem op 17 maart 1905. Haar schoonmoeder Sara speelt een overheersende rol in het jonge gezin. Sara bemoeit zich met alles, neemt beslissingen voor haar schoondochter en ondermijnt het gezag van Eleanor, die evolueert tot een traditionele huisvrouw en moeder. In 1906 wordt haar eerste dochter, Anna, geboren. De tien jaren daarna volgen nog vijf kinderen: James (1907), Franklin jr. in 1909 (+1909), Elliott (1910), Franklin jr. (1914) en John in 1916. Na verloop van tijd durft Eleanor meer en meer tegen het advies van haar schoonmoeder in te gaan en haar eigen beslissingen te nemen. Wanneer haar echtgenoot Franklin wordt verkozen tot lid van de New Yorkse senaat, verhuist het gezin naar Albany. De nieuwe omgeving en de afwezigheid van Sara zijn voor Eleanor een grote opluchting.

Ook in haar relatie met haar man groeit ze stilaan naar meer zelfstandigheid. De definitieve 'klik' komt er in 1917 wanneer ze ontdekt dat Franklin een geheime relatie onderhoudt met Lucy Mercer, haar secretaresse. Hoewel ze haar echtgenoot de keuze laat, komt het niet tot een scheiding. Het paar blijft bij elkaar, voor de omgeving, de kinderen, de carrière. Hoewel ze hem zou blijven steunen, is Eleanor Roosevelt echter niet langer emotioneel afhankelijk van haar man. Het huwelijk verandert van een afhankelijkheidsrelatie tot een evenwaardig partnerschap waarin zowel Eleanor als Franklin elkaars klankbord zijn. Eleanor Roosevelt neemt resoluut de draad van Allenswood terug op en ontpopt zich stilaan tot de felle, bewonderde Eleanor Roosevelt.

naar overzicht

Politiek en maatschappelijk engagement

Na de oorlog kan Eleanor Roosevelt haar politieke interesses  ontplooien in de League of Women Voters waar ze de finesses van de wetgeving leert kennen en waar ze zich verdiept in de wettelijke bepalingen voor de verbetering van de arbeidsvoorwaarden voor vrouwen. Ook treedt ze toe tot een van meest progressieve vakverenigingen uit die tijd, de Women's Trade Union League. Ze werpt zich op als voorvechter voor de vrouwenrechten en lobbyt voor gelijk loon en een wetgeving op de kinderarbeid. Ondertussen wordt Franklin Delano Roosevelt getroffen door poliomyelitis, kinderverlamming. Eleanor treedt steeds vaker naar voren als zijn stand-in: ze volgt hierbij niet alleen Franklins carrièrewensen, maar voldoet ook aan haar eigen ambities. Ze combineert daarbij steeds vaker een grote sociale bewogenheid met een groeiende aandacht voor de problemen waarmee vrouwen geconfronteerd worden zoals opleidingskansen, werkomstandigheden, gezondheid en welzijn. Stilaan wordt haar mening steeds vaker gevraagd en gewaardeerd door zowel mannen als vrouwen.

In 1928 wordt ze First Lady van de staat New York wanneer Franklin tot gouverneur wordt gekozen. Ze verhuizen naar Albany, de hoofdstad van de staat New York. Hoewel ze als gouverneursvrouw voorzichtiger moet zijn in haar politieke activiteiten om niet van inmenging of beïnvloeding beschuldigd te worden, blijft ze ook politiek actief en blijft ze vrouwen politiek mobiliseren. Was ze als First Lady van New York voorzichtig te werk moeten gaan, dan zou ze dat zeker moeten doen als First Lady van de Verenigde Staten van Amerika. Ze staat dan ook niet te trappelen van ongeduld wanneer Franklin in 1932 een gooi doet naar het presidentschap. Eleanor vreest haar betrokken en actieve leven te moeten opgeven en een rol te moeten gaan spelen die haar niet ligt: die van teruggetrokken presidentsvrouw.

naar overzicht

It's up to the women!

Al gauw wordt duidelijk dat ze dat niet zou zijn. Eleanor Roosevelt veranderde de inhoud van de titel 'First Lady' grondig. Kort na haar intrek in het Witte Huis schrijft ze It's up to the women, een publicatie waarin ze vrouwen oproept tot actie, ongeacht hun afkomst of stand.

Vrouwen moeten zich volgens Eleanor Roosevelt actief inzetten voor het bekomen van sociale en politieke hervormingen en zelf opkomen voor hun arbeidsbelangen. De toon is gezet. Eleanor Roosevelt wordt een gedreven ambassadrice van de binnenlandse politiek van haar echtgenoot: ze trekt het hele land door, onderhoudt nauwe contacten met medewerkers... ze is overal. Ze vertolkt overigens niet gedwee het standpunt van de president: steeds opnieuw vraagt ze aandacht voor haar eigen voorstellen en aandachtspunten. Zo speelt ze bijvoorbeeld een grote rol in het opstellen en laten uitvoeren van sociale programma's in het kader van de New Deal-politiek tijdens de Grote Depressie. In 1936 volgt een tweede ambtstermijn, een derde zou volgen in 1940, een vierde in 1944. Het zijn niet alleen overwinningen voor Franklin, ook Eleanor zegeviert: Amerika kiest ook voor de presidentsvrouw.

Doorheen Eleanor Roosevelts engagement kunnen enkele constante aandachtspunten waargenomen worden. Vooreerst is er haar inzet voor de verbetering van het lot van vrouwen. Daarnaast bekommert ze zich ook om burgerrechten voor de zwarte bevolking van Amerika, iets waar blank Amerika niet altijd even blij mee is en waar ze vaak progressievere en meer verregaande standpunten inneemt dan de president. Haar speciale aandacht gaat uit naar minderheidsgroepen, jongeren, vooral jonge werklozen, arbeiders en meer en meer naar de wereldvrede.

Haar optreden als actieve First Lady levert haar zowel bewonderaars als felle tegenstanders op. Toch is ze razend populair bij de gewone Amerikanen, niet in het minst als gevolg van haar onvermoeibare persoonlijkheid en nooit aflatende aandacht voor de armen en zwakkeren uit de maatschappij. Franklin Delano Roosevelt sterft op 12 april 1945, tot Eleanors grote ontzetting in het bijzijn van Lucy Mercer. Voor Eleanor Roosevelt is het opnieuw een zware tijd, temeer omdat ze verneemt dat haar dochter Anna van de hernieuwde contacten tussen Franklin en Lucy Mercer afwist. Na een korte periode van onzekerheid, betekent het leven zonder Franklin voor Eleanor de start van een nieuwe periode waarin ze definitief uit de schaduw van haar echtgenoot zou treden.

naar overzicht

Mensenrechten

In 1946 treedt ze op vraag van president Truman toe tot de Amerikaanse delegatie van de pas opgerichte Verenigde Naties. Haar vuurdoop krijgt ze in de Commissie III die zich bezighoudt met de immigranten- en vluchtelingenproblematiek waar ze lijnrecht tegenover de Russische afgezant komt te staan. Met brio verdedigt ze haar argumenten, wat algemeen respect afdwingt. Haar humanitaire ingesteldheid, diplomatiek talent en aandacht voor de fundamentele mensenrechten maken dat ze verkozen wordt als voorzitter van de Commissie voor de Rechten van de Mens. Na lange discussies wordt op 10 december 1948 de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens aangenomen in de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties. 

Onder Eleanor Roosevelts voorzitterschap is de Verklaring tot stand gekomen. Ze krijgt een staande ovatie voor de bergen werk die ze verzet heeft tijdens de voorbereidingsfase. Later zou ze postuum geëerd worden met de eerste prijs van de VN voor het respecteren van de mensenrechten. Naast haar werk als afgevaardigde bij de VN, is ze op vele fronten actief: als auteur van columns en artikelen, als bestuurslid van verschillende organisaties, als woordvoerder van o.a. de National Association for the Advancement of Colored People en als veel gevraagde gast op allerhande bijeenkomsten. Hoewel ze onder president Kennedy in 1961 nog voorzitter wordt van de VN-Commissie voor de Status van de Vrouw, gaat haar gezondheid er snel op achteruit. Naast bloedarmoede wordt duidelijk dat Eleanor Roosevelt ook lijdt aan beenmerg-tuberculose, een ziekte die ze waarschijnlijk reeds vanaf 1919 met zich meedroeg. Op 7 november 1962 overlijdt Anna Eleanor Roosevelt, drie dagen later wordt ze begraven. 

Samenstelling - Annemie Vanthienen

naar overzicht

Meer lezen

RoSa-bibliotheek: trefwoord Roosevelt Eleanor

  • Inventing a voice: the rhetoric of American first ladies of the twentieth century / Molly Meijer Wertheimer, 2004 - RoSa ex.nr.: GI  b/0002
  • Grandmère: een persoonlijke geschiedenis van Eleanor Roosevelt / David Roosevelt, 2003 - RoSa ex.nr.: T/0766
  • U.S. history as women's history. New feminist essays / Linda Kerber (e.a.), 1995 - RoSa ex.nr.: FIIm/0290
  • Eleanor Roosevelt. First Lady of the World / Elke Van Kassel - Artikel in Raffia jg. 13, nr. 4, 2001, p. 3-6