Internationale samenwerking, zo besefte ook de vrouwenbeweging al heel snel, is noodzakelijk om vrouwenbelangen op de agenda te plaatsen. De wereldvrouwenconferenties ontpopten zich als de plaats bij uitstek voor vrouwenorganisaties wereldwijd om elkaar te ontmoeten en te versterken. Van de vier conferenties was die van Peking in 1995 misschien wel de belangrijkste. Vrouwenbelangen werden er op de kaart gezet als een zaak voor iedereen en binnen elk beleidsdomein. Met de introductie van gender en mainstreaming werden concrete instrumenten gegeven aan nationale en internationale beleidsmakers om vrouwenbelangen op te nemen binnen alle beleidsplannen. In Peking kregen ook NGO’s voor het eerst op grote schaal de kans te wegen op de (inter)nationale genderagenda.

Vier wereldvrouwenconferenties

Logo wereldvrouwenconferentie BejingDe wereldvrouwenconferenties zijn een initiatief van CSW (Commission on the Status of Women van de VN) om verschillende lidstaten samen te brengen om over vrouwenrechten te praten.
Het historisch startschot van de wereldwijde dialoog rond gendergelijkheid werd in 1975 gegeven tijdens het internationaal jaar van de vrouw. Die eerste wereldvrouwenconferentie in Mexico resulteerde in een World Plan of Action. Vooral de samenwerking en uitwisseling tussen vrouwen(organisaties) wereldwijd was erg belangrijk. De tweede wereldvrouwenconferentie in Kopenhagen 5 jaar later gaf kans voor een wereldwijde evaluatie. Hoewel er heel wat vooruitgang geboekt werd, groeide het inzicht dat gelijke rechten niet noodzakelijk gelijke kansen betekende.
De derde wereldvrouwenconferentie in Nairobi staat geboekstaafd als de geboorte van het mondiale feminisme. Nooit eerder namen zoveel vrouwenorganisaties deel aan een internationale conferentie. Voor het eerst was er ook een parallel NGO-forum, waar 15 000 NGO’s kennis uitwisselden. Hoewel men het afgelopen decennium hard gewerkt had aan vrouwenrechten kwam men in Nairobi tot de vaststelling dat de doelstellingen van Mexico en Kopenhagen verre van gerealiseerd werden. Een nieuwe aanpak drong zich op en maakte van de Nairobi-conferentie een nieuwe mijlpaal. In de Forward Looking Strategies werden alle thema’s tot vrouwenthema’s uitgeroepen. Voor het eerst werden vrouwenrechten niet gezien als een apart beleidsdomein, maar als een zaak die binnen alle beleidsdomeinen moest behartigd worden. Tijdens de vierde en misschien wel belangrijkste wereldvrouwenconferentie in Peking werd dit inzicht dankzij de introductie van nieuwe concepten als gender en mainstreaming omgezet in concrete actieplannen.

1995: Het Peking Actie Platform, 12 ‘critical areas of concern’

De actieplannen van de vorige conferenties hadden de omstandigheden voor vrouwen op heel wat gebieden verbeterd, maar de fundamentele structuur van ongelijkheid tussen mannen en vrouwen bleef onveranderd. In de jaren ’90 groeide het inzicht dat de gelijkwaardige participatie van vrouwen in alle besluitvormingsprocessen de sleutel vormde tot gelijkwaardigheid. Absoluut vernieuwend op de Pekingconferentie was de overstap van focus op vrouwen naar het concept gender en de introductie van gendermainstreaming. De hele structuur van onze samenleving, met alle relaties tussen mannen en vrouwen erin verweven, moest herzien worden.

Deze nieuwe inzichten resulteerden in het Peking Actieplatform:
een actieprogramma rond ‘12 critical areas of concern’:

  1. De aanhoudende en toenemende last die op de schouders van vrouwen rust als gevolg van armoede
  2. Ongelijkheden en onvolkomenheden in en ongelijke toegang tot onderwijs  en opleiding
  3. Ongelijkheden en onvolkomenheden in en ongelijke toegang tot gezondheidszorg en aanverwante voorzieningen
  4. Geweld jegens vrouwen
  5. De gevolgen van gewapendeen andere soorten conflicten voor vrouwen, met inbegrip van vrouwen die onder buitenlandse bezetting leven
  6. Ongelijkheid in economische structuren en beleidsmaatregelen, in alle vormen van productieve activiteiten en in de toegang tot hulpbronnen
  7. Ongelijkheid tussen mannen en vrouwen in de gezamelijke uitoefening van macht en gezamelijke besluitvorming op alle niveaus
  8. Ontoereikende mechanismen op alle niveaus om de verbetering van de positievan de vrouwen te bevorderen
  9. Gebrek aan eerbied voor en ontoereikende bevordering en bescherming van de mensenrechten van vrouwen
  10. Stereotiepe ‘verbeelding’ van vrouwen en ongelijkheid in de toegang tot, en de participatie van vrouwen in  alle communicatiesystemen, met name in de media
  11. Ongelijkheden tussen mannen en vrouwen in het beheer van natuurlijke hulpbronnen en het behoud van het milieu
  12. Aanhoudende discriminatie van en schending van de rechten van meisjes

    bron: Toekomst na Peking +10, instituut voor de gelijkheid van Vrouwen en Mannen

NGO ’ s

pekingDankzij de wereldvrouwenconferenties kwamen ook talrijke NGO’s wereldwijd samen.
Dit leidde tot heel wat samenwerking en dialoog. De inbreng van het parallelle NGO-platform op de Pekingconferentie kan nauwelijks overschat worden. Meer dan 30 000 organisaties namen deel. Meer dan 3000 mensen namen deel aan de officiële conferentie.  Zij drukten hun stempel op de inhoud van het actieplatform en spelen, als drukkingsgroepen op nationale regeringen, een cruciale rol in de uitvoering van het actieplatform.

Opvolging van het actieplatform

189 landen, waaronder België, ratificeerden het Peking Actie Platform en drukten daarmee hun engagement uit om discriminaties ten opzichte van vrouwen weg te werken. De slotdocumenten van vrouwenconferenties hebben echter enkel een morele binding en zijn niet afdwingbaar. Jaarlijkse rapportages moeten de landen stimuleren om de twaalf actiepunten concreet uit te werken. Meer dan tien jaar later is er weldegelijk vooruitgang te merken. Heel wat landen hebben acties ondernomen om de doelstellingen van het actieplatform te realiseren. Tegelijkertijd moet er onderkend worden dat er nog een lange weg te gaan is voor de strategische doelstellingen van Peking bereikt zullen zijn.

Backlash

In 2005 kwam er geen conferentie maar een follow-up. Men vreesde immers dat de Peking resoluties terug afgezwakt zouden worden. De inzichten van Nairobi en Peking waren niet in dovemansoren gevallen. Vrouwenorganisaties wereldwijd engageerden zich om vrouwenrechten te verdedigen binnen elk beleidsdomein. Niet enkel bij de vrouwenconferenties, maar op elke mondiale conferentie tijdens de jaren 1990 waren vrouwenorganisaties talrijk en goed voorbereid aanwezig om, ook binnen het domein van de conferentie in kwestie, gender op de agenda te plaatsen. Hierdoor boekten ze heel wat resultaten, maar wekten tegelijkertijd ook heel wat wrevel op. De successen van de vrouwenbewegingen veroorzaakten een backlash. Er kwam een tegenbeweging op gang, gedragen door het Vaticaan, afgevaardigden van meer religieus conservatieve regeringen en conservatieve NGO’s. Zij zagen de veranderende machtsrelaties tussen mannen en vrouwen als een bedreiging voor familie, staat en God. De tegenstand focust vooral op de reproductieve rechten van vrouwen en rechten die de traditionele familie ondermijnen. De hevigheid van de tegenstand bewijst echter dat ook zij beseffen dat de sleutel voor verandering weldegelijk bij vrouwen ligt.

Meer Lezen

Geheugen: 1975 : Jaar van de vrouw

RoSa Factsheets: Vrouwenorganisaties in de Verenigde Naties - pdf 

Uitgelezen: Vrouwenrechten als mensenrechten - pdf

over de wereldvrouwenorganisaties en factsheets over twaalf punten van het actieplatform:http://www.un.org/womenwatch/daw/followup/session/presskit/presskit.htm

Aanraders uit de RoSa bibliotheek

Gendering the agenda: the impact of the transnational women’s rights movement and the UN Conferences of the 1990s, Elisabeth Jay Friedman. In: Women Studies International forum, jrg 26, nr 4.

Toekomst na Peking +10, Karen Bähr Caballero (e.a.), 2007. (RoSa exemplaarnummer:FII b/1047

The Global Women’s Movement. Peggy Antrobus, 2004.(RoSa exemplaarnummer: FII a/0458)

Toekomst na Peking +10,Karen Bähr Caballero

The Global Women’s Movement. Peggy Antrobus

Rapportage-rapporten,verslagen van NGO-deelname aan Peking en nog zoveel meer zijn uiteraard ook terug te vinden in de RoSa bibliotheek. Zoek in de catalogus onder de combinatie van trefwoorden: Vrouwenconferenties en 1995

illustraties:

Logo Wereldvrouwenconferentie Beijing-  RoSa collectie 

Foto Openingssessie Wereldvrouwenconferentie Beijing - Credit: UN/DPI 131551/M