Deeltijdse arbeid

Gezin en deeltijdarbeid 

Aandeel deeltijdarbeid bij werkenden (25-49 jaar) naar geslacht en gezinssamenstelling, in %

Wat merken we op? 

Over het algemeen werken loontrekkende vrouwen meer deeltijds dan loontrekkende mannen. Bij koppels zonder kinderen werkt 22,2 % van de vrouwen deeltijds terwijl dit bij mannen nauwelijks 5,7 % is. Van dan af aan gaat het bij vrouwen snel omhoog. Bij de loontrekkende vrouwen met partner en één kind werkt 42,4 % deeltijds. Bij vrouwen met partner en twee kinderen stijgt dit tot 49,0 %. Moeders van grote gezinnen (drie of meer kinderen) werken in 54,7 % van de gevallen parttime. Alleenstaande moeders met loontrekkende job zijn in 38,6 % van de gevallen deeltijds aan de slag. Bij de mannnen is een partime job eerder uitzonderlijk: tussen 4 en 6% werkt deeltijds, afhankelijk van de gezinspositie. (2014, Vlaamse studiedienst)

  • In totaal werkt 38,5% van de loontrekkende vrouwen in het Vlaams Gewest deeltijds tegenover 5,2 % van de loontrekkende mannen. 
  • Vrouwen werken vaker deeltijds naarmate er meer kinderen zijn. Bij mannen speelt deze factor veel minder een rol. Vanaf het moment dat mannen kinderen krijgen gaan ze minder deeltijds werken. 
  • Wanneer het gezin beslist om de arbeidsprestaties van één ouder voor een tijdje terug te schroeven, is het in de meeste gevallen de vrouw die het doet. Daarvoor zijn verschillende redenen. Er is het financiële motief, omdat de vrouw meestal minder verdient dan de man, zie gelijk loon). Er is de wens om meer tijd met de kinderen door te brengen, de traditionele visie op taakverdeling,...
  • Een kwart van de mensen die deeltijds werken geven als reden op dat ze geen voltijds werk vinden: 10% vrouwen en 15% mannen.
  • Voor 52% van de deeltijds werkende vrouwen is de voornaamste reden om deeltijds te werken een betere combinatie van werk en privéleven, tegenover 30% van de deeltijds werkende mannen. De zorg voor kinderen of hulpbehoevende verwanten wordt door vrouwen veel vaker aangehaald als reden dan door mannen.

Bron: http://aps.vlaanderen.be/sgml/largereeksen/5582.htm. De data zijn te vinden op www4dar.vlaanderen.be/sites/svr/Cijfers/Exceltabellen/arbeidsmarkt/aanbod/werkanar014.xls

Verlofregelingen

Ouderschapsverlof

Ouderschapsverlof is het populairste onder de thematische verloven (naast paliatief verlof en verlof om medische bijstand). Hoewel het geldt per ouder en niet per kind, maken vooral vrouwen er gebruik van. De laatste jaren zien we echter een inhaalbeweging bij mannen. In 2002 was slechts 9% een man van alle ouders die ouderschapsverlof opnamen. Tien jaar later in 2012 is dit aandeel gestegen naar 28%. In absolute cijfers betekent dat dat in Vlaanderen  bijna 59 000 vrouwen ouderschapsverlof opnamen in 2012 tegenover 22 500 mannen. De meeste ouders nemen het ouderschapsverlof op in een vermindering met 1/5 van het arbeidsregime. Ook voltijds het werk onderbreken is populair, vooral bij vrouwen. Volledig halftijdse onderbreking wordt het minst gekozen. Vooral de grote stijging van mannen voor het 1/5 regime is opvallend.

ouderschapsverlof in vlaanderen

Bron: Ouderschapsverlof: Evolutie van de verhouding mannen/vrouwen van 2002 tot 2012, rapport van de RVA, 2014

ouderschapsverlof in belgie per type

Verhouding man/vrouw per type ouderschapsverlof in België

verdeling per soort ouderschapsverlof rva

Bron: Ouderschapsverlof: Evolutie van de verhouding mannen/vrouwen van 2002 tot 2012, rapport van de RVA, 2014

Tijdskrediet / loopbaanonderbreking

  • In 2013 namen 183.309 vrouwen en 86.723 mannen een vorm op van tijdskrediet of loopbaanonderbreking. De grote meerderheid bij zowel mannen als vrouwen kiest voor een tijdelijke onderbreking ipv een volledige onderbreking van de arbeidstijd. (bron: www.rva.be)
  • Bijna één op tien van loontrekkende vrouwen in Vlaanderen (9.8%) maakt gebruik van tijdskrediet (of een verwant stelsel). Dat is meer dan dubbel zovaak dan mannen (3.8%) er gebruik van maken.
  • 92% van de vrouwen die hun loopbaan voltijds onderbreken zijn moeder. Ze zeggen zo goed als uitsluitend onderbreking te nemen voor de kinderen.
    Voltijds onderbrekende mannen geven aan hun loopbaan te onderbreken voor een andere beroepsactiviteit. Het aandeel vaders onder hen is evengroot als bij voltijds werkende mannen, geen determinant dus.
  • Van de gedeeltelijk onderbrekende vrouwen is 87% moeder. Gedeeltelijk onderbrekende mannen zijn iets ouder, gemiddeld 40 jaar. Ongeveer de helft ervan motiveert de onderbreking omwille van de kinderen.

Arbeidssegregatie

Dat vele vrouwen  bewust kiezen voor een bepaalde sector, functie of beroep in functie van de combinatie arbeid-zorg (de ondersteuningsvoorzieningen, voorspelbaarheid van de uren,... ) is één van de bepalende factoren bij de horizontale en verticale segregatie van de arbeidsmarkt.

  • Loontrekkende voltijds werkende vrouwen in Vlaanderen werken gemiddeld 39,9 uur per week, loontrekkende voltijds werkende mannen gemiddeld 42,6 uur per week (2014; steunpunt WSE)
  • Vrouwen werken vooral in de dienstensector (64% van de loontrekkenden), in de commerciële sector zijn 45% vrouwen aan de slag. In de industrie en landbouw-visserij zijn vrouwen ondervertegenwoordigd (resp. 21% en 32%)

bron: genderjaarboek 2007. MV united in cijfers - pdf

Flexibele uren

  • In 31% van de Vlaamse organisaties kan men in meer of mindere mate glijdende werktijden toepassen.
  • Bij 14% zijn glijdende werktijden bij het begin of einde van de werkdag mogelijk

bron: Het combinatiemodel in Vlaamse Organisaties. W. Van Dongen (2004) - pdf.

Telewerk of thuiswerk

  • Thuiswerk is nog niet wijd verspreid: 5% van de werkenden werkt regelmatig tot altijd een volledige dag thuis.
  • Thuiswerkers zijn voornamelijk hoger opgeleid, werken bij de overheid of als zelfstandige en hebben een beroep dat thuiswerk toelaat. 
  • In 8% van de Vlaamse organisaties is thuiswerk zonder ondersteuning van de organisatie mogelijk
  • In 11% van de Vlaamse organisaties is thuiswerk met ondersteuning van de organisatie (computer, internetaansluiting, telefoonverbinding) mogelijk.
  • Er wordt meer thuisgewerkt in de dienstensector, in grotere organisaties, in non-profit organisaties.
  • Vooral mannen maken gebruik van thuiswerk al hebben ze hiervoor niet een beter combinatie arbeid-zorg voor ogen
  • Vooral bij vrouwen met kinderen zien we wel een duidelijk verband tussen thuiswerk en gezinspositie. (zie tabel) Een mogelijke verklaring is dat vrouwen met thuiswerk vooral een vlotte combinatie arbeid-zorg voor ogen hebben.

Thuiswerk
Aandeel werkende vrouwen en mannen (25-49 jaar) dat regelmatig (50% of meer) thuiswerkt naar gezinspositie - Vlaams Gewest, 2006

aandeel werkende vrouwen en mannen (25-49 jaar) dat regelmatig (50% of meer) thuiswerkt naar gezinspositie - Vlaams Gewest, 2006

Grafiek: Het aandeel thuiswerkers is in elke gezinspositie hoger bij vrouwen dan bij mannen. Van de werkende vrouwen met een partner en één kind werkt 3.5 % regelmatig van thuis uit. Dit aandeel loopt op met het kinderaantal tot 10.1% bij drie of meer kinderen. Bij mannen loopt dit percentage ook op, maar het verschil blijft veel kleiner.

bron:

De verspreiding en het karakter van thuiswerk in Vlaanderen - Glorieux I. (2008) -pdf.

Het combinatiemodel in Vlaamse Organisaties - Van Dongen W. (2004) - pdf.

Genderjaarboek 2008. MV united. Mobiliteit op de arbeidsmarkt. Tabel p. 40 - pdf.

Mijn kantoor is waar mijn laptop staat. Mythe en realiteit van telewerk - Walraeve & De Bie (2005) - pdf.

Tijdsbesteding van mannen en vrouwen in Vlaanderen.

  • Hoewel heel wat meer vrouwen buitenshuis werken dan vroeger, besteden zij anno 2013 nog altijd gemiddeld heel wat meer tijd aan huishouden en kinderzorg dan mannen (24u38 tegenover 15u09). Ze besteden dan weer 9 uur minder per week aan hun betaalde voltijdse job.
  • Voltijds werkende vrouwen hebben gemiddeld een iets hogere totale werklast (buitenshuis werken en zorgtaken) dan mannen. Vrouwen zijn 50u45' in de weer, mannen 50u06'. Een verschil van drie kwartier. 
  • Het soort gezinstaken die mannen en vrouwen op zich nemen blijven er geslachtsspecifiek.


Tijdsbesteding per week (aantal uren) - Vlaanderen, 2013

 (uur)  vrouw  man
 Betaald werk  26:07 34:57
 Huishoudelijk werk   20:36 12:39
 Kinderzorg & opvoeding  4:02  2:30
 Opleiding  0:38  0:31
 Persoonlijke verzorging, eten en drinken  16:31  15:02
 Slapen en rusten  61:08  59:09
 Sociale participatie  8:58  9:08
 Vrije tijd  19:16  23:42
 Verplaatsingen  10:04  9:55

bron: Time-use.be / Tabellen - Vrouw  en Time-use.be / Tabellen - Man

Aanraders uit de RoSa bibliotheek:

Genderjaarboek 2007, MV united in cijfers,2007.

Het combinatiemodel in Vlaamse Organisaties. W. Van Dongen, 2004

De 24 uur van Vlaanderen. Glorieux (e.a), 2006