belgie1
Stand van Zaken

Hoewel de politieke participatie van vrouwen gestaag stijgt, is - ondanks de quotawetten - pariteit nog op geen enkel niveau bereikt.
Huidige stand van zaken*:

michel I

  • Europa
    29% vrouwen in het Europees Parlement
    (laatste verkiezing 2014)
  • Federaal :
    41% vrouwen in het Federaal Parlement
    (laatste verkiezingen 2014)
    22% vrouwen in de Federale regering 
    (laatste verkiezing 2014)
  • Vlaanderen :
    44% vrouwen in het Vlaams Parlement
    (laatste verkiezingen 2014)
    44% vrouwen in de Vlaamse Regering 
    (laatste verkiezing 2014)
  • Provincies en Gemeenten :
    43% vrouwen in de Provincieraden
    36% vrouwelijke gemeenteraadsleden,
    32,3% vrouwelijke schepenen,
    12,8% vrouwelijke burgemeesters.
    (laatste verkiezing 2012)

*De cijfers hierboven geven de percentages weer meteen na afloop van de verkiezingen. Het gaat met andere woorden over de verkozen vrouwen. Voor een actuelere stand van zaken inzake nationale vertegenwoordiging, zie RoSa's nieuwsbericht Parlementaire vertegenwoordiging van vrouwen 2014 of de kwestie Politieke participatie wereldwijd (de cijfers voor België worden zowel bij de regeringen als de parlementen toegelicht). Wat de regionale regeringen in België betreft, vind je meer informatie in RoSa's nieuwsbericht Gelijke kansen m/v in de nieuwe Vlaamse regering. Hier vind je ook gegevens voor Brussel, Wallonië en de Duitstalige Gemeenschap. Voor de evoluties inzake de federale regering, kan je terecht bij het nieuwsbericht Paritaire democratie anno 2014.

Juni 2014: 'de moeder aller' verkiezingen 2014

  • De verkiezingen van 2014 leverde 41% rechtstreeks verkozen vrouwen in de Federale kamer, 44% voor het Vlaamse Parlement, 42% voor de Brusselse kamer en 29% verkozen vrouwen voor het Europees Parlement.
  • Voor alle niveau's zien we hier een lichte stijging. Enkel het percentage verkozen vrouwen voor het Europees Parlement daalt van 35% in 2009 naar 29% in 2014.
  • Vlaanderen legt na afloop van de verkiezingen 2014 de beste papieren voor wat betreft de 50/50-verdeling. Met iets meer dan 44% komt het Vlaams Parlement het dichtst in de buurt van een evenwichtige sekseverdeling.

Meer weten?

Zie RoSa's nieuwsbericht over de verkozen vrouwen bij de Federale, Vlaamse en Europese verkiezingen van 2014

Januari 2013: benoemingen

  • Eind januari 2013 volgde de benoeming van de Vlaamse, Waalse en Brusselse burgemeesters. In Vlaanderen ging het om 39 vrouwelijke burgemeesters (wat neerkomt op 13%), in Wallonië was er sprake van 34 vrouwelijke burgemeesters (waardoor het totaal stijgt van 8% naar 12%). In Brussel zien we daarentegen een daling: waar er voorheen 3 van de 19 burgemeester vrouwen waren, is dat er nu nog 1.
  • In Vlaanderen gaat West-Vlaanderen op kop met 16% vrouwelijke burgemeesters. Vlaams-Brabant hinkt achterop met slechts 8%.
  • Opvallend is, volgens de actie 'Stem Vrouw', dat een meerderheid van vrouwelijke verkozenen in de gemeenteraad niet noodzakelijk tot een vrouwelijke burgemeester leidt. Van de 16 gemeenten met meer dan 50% vrouwelijke verkozenen, kregen er slechts 2 een vrouwelijke burgemeester.
  • Het aantal vrouwelijke verkozenen in de provincieraden steeg dan wel weer aanzienlijk, van 37% in 2006 naar 43% in 2012.

Meer weten?

Meer verkiezingsresultaten op de website van de Nederlandstalige Vrouwenraad.

bron: www.stemvrouw.be 

November 2012: gemeenteraadsverkiezingen 2012

  • De gemeenteraadsverkiezingen van oktober 2012 leverde 36% rechtstreeks verkozen vrouwen op. Dit is een sprongetje van 2% tegenover de resultaten van 2006.
  • Een derde verkozenen vrouwen in de Vlaamse gemeenteraden brengt ons - mede dankzij de quotawetten - een stap dichter bij pariteit. Al is er nog een weg te gaan.
  • In sommige gemeenten is die weg nog langer dan in andere. Acht gemeenten hebben nog altijd minder dan 20% verkozen vrouwen. 225 gemeenten hebben tussen de 20 en de 40% verkozen vrouwen. In 16 gemeentes zijn er meer vrouwen verkozen dan mannen.
  • Spijtig genoeg werden nog steeds 80% van de gemeenteraadslijsten aangevoerd door een man.

Meer weten?

Zie RoSa's nieuwsbericht over de gemeenteraadsverkiezingen 2012

bron: www.vlaanderenkiest.be

Evolutie

Onderstaande gegevens geven telkens de situatie weer vlak na de verkiezingen. Het gaat om de verkozen vrouwen en mannen, niet om wie effectief als parlementslid aan de slag gaat

Europa

grafiekeuropeesparlement2014 defenitief

 bron: www.europarl.europa.eu/

Meer over Europese vertegenwoordiging: 

In de RoSa bibliotheek:

Vrouwen in de Belgische samenleving : statistische gegevens 1970-1998 / Marleen Busschots, 1998. (RoSa exemplaarnummer: FI a/0295)

België: Federaal niveau

Grafiek % vrouwen federaal parlement 2014

1949: Eerste verkiezingen na het invoeren van het stemrecht voor vrouwen

Jaren 1970: tweede golf van feminisme

1974: eerste nationale stem-vrouw campagne

1999: Eerste volledige toepassing van wet Tobback-Smet uit 1994: Opgelegd quotum van 1/3 van hetzelfde geslacht op de verkiezingslijsten en dit voor alle verkiezingsniveaus.

2007: Eerste volledige toepassing van de quotawetten van 2002: Op elk van de verkiezingslijsten mag het verschil tussen het aantal kandidaten van elk geslacht niet groter zijn dan één. De eerste twee kandidaten moeten van een verschillend geslacht zijn. Tijdens de verkiezingen van 2003 geldt een overgangsmaatregel: de eerste drie plaatsen op de lijst mogen niet door kandidaat van hetzelfde geslacht ingenomen worden. 

bron:  www.senaat.be: samenstelling senaat in 2003, 2007

In de RoSa bibliotheek:

Vrouw en politiek in België / Leen Van Molle & Eliane Gubin, Lannoo, 1998. (RoSa exemplaarnummer: FII b/0410)  
Vrouwen in de Belgische samenleving : statistische gegevens 1970-1998
/ Marleen Busschots, 1998. (RoSa exemplaarnummer: FI a/0295)

Vlaanderen

Grafiek % vrouwen Vlaams Parlement 2014

1999: toepassing Tobback-Smet
2004: overgangsmaatregel quotawetten
2009: volledige toepassing quotawetten

bron: www.vlaamsparlement.be

Provincie

provincie4

2006: verplichte pariteit op de lijsten
2012: verplichte pariteit op de lijsten

bron: www.vlaanderenkiest.be

In de RoSa bibliotheek:

Vrouwen in de Belgische samenleving : statistische gegevens 1970-1998 / Marleen Busschots, 1998. (RoSa exemplaarnummer: FI a/0295)

Gemeente

gemeente4

2006: verplichte pariteit op de lijsten
2012: verplichte pariteit op de lijsten 

bron: www.vlaanderenkiest.be

In de RoSa bibliotheek:

Vrouwen in de Belgische samenleving : statistische gegevens 1970-1998 / Marleen Busschots, 1998. (RoSa exemplaarnummer: FI a/0295)

Belangrijke data

  • 1920 vrouwen vanaf 21 jaar kregen stemrecht voor de gemeenteraadsverkiezingen
  • 1921 passief stemrecht. Vrouwen krijgen het recht om zich politiek kandidaat stellen.
  • 1921 eerste vrouw in Belgisch parlement Marie Spaak-Janson wordt via de weg van coöptatie senator voor de Belgische Werkliedenpartij.
  • 1929 Eerste rechtstreeks verkozen vrouw in het parlement: Lucie Dujardin. 
  • 1948 actief vrouwenstemrecht
  • 1965 eerste vrouweljike minister, Marguerite de Riemaecker-Legot wordt minister van Gezin en Huisvesting.
  • 1974 aantal vrouwen in het parlement stijgt tot 15.42%
  • 1994 Wet Tobback-Smet: Opgelegd quotum van 1/3 van hetzelfde geslacht op de verkiezingslijsten en dit voor alle verkiezingsniveaus.
  • 2002 De quotawetten. Op elk van de verkiezingslijsten mag het verschil tussen het aantal kandidaten van elk geslacht niet groter zijn dan één. De eerste twee kandidaten moeten van een verschillend geslacht zijn

Zie ook:

Het geheugen: stemrecht voor vrouwen
Het geheugen: stem vrouw

overzicht

 Aanraders uit de RoSa bibliotheek

Het Instituut voor de Gelijkheid van Vrouwen en Mannen  publiceerde een aantal onderzoeken en rapporten over politieke besluitvorming in België:

boek cover

 

Meer aanraders uit de RoSa bibliotheek:

Meer cijfers

Instituut voor de Gelijkheid van Vrouwen en Mannen: http://igvm-iefh.belgium.be/

Statistics Belgium (Economie): http://statbel.fgov.be/

De Belgische Kamer van Volksvertegenwoordigers: http://www.dekamer.be/

De Belgische Senaat: http://www.senaat.be/

Het Vlaams Parlement: http://www.vlaamsparlement.be/vp/index.html

Vlaanderen Kiest: http://www.vlaanderenkiest.be/

De Belgische Overheid: http://www.belgium.be/

Het Europees Parlement: http://www.europarl.europa.eu/