België

In Europa

Waarom wel/geen quota?

(Update: 25 maart 2016)

 België

In Vlaanderen ging in 2007 een decreet -pdf van kracht waarin staat dat ten hoogste 2/3 van de stemgerechtigde leden van alle advies-en bestuursorganen van de Vlaamse overheidsinstellingen van het zelfde geslacht mogen zijn.  

Op 30 juni 2011 keurde de Senaat de quotawet voor raden van bestuur goed. Die wet verplicht beursgenoteerde ondernemingen en overheidsbedrijven om het aantal vrouwen in hun bestuursraden tot minstens een derde uit te breiden. Grote beursgenoteerde bedrijven krijgen vijf jaar de tijd en kleinere beursgenoteerde bedrijven 8 jaar om aan de nieuwe norm te voldoen. Overheidsbedrijven moesten reeds vanaf 2012 aan deze regel moeten voldoen vanwege hun voorbeeldfunctie. Deze wet geldt niet voor niet-beursgenoteerde bedrijven.

Voorheen was reeds een quotumregeling uitgewerkt voor een aantal afzonderlijke economische federale overheidsbedrijven: bij de NMBS Holding (2002) en bij Infrabel en de NMBS (2004). Nog in 2004 maakte het Corporate Governance Committee de Belgische Corporate Governance Code (ook wel Code Lippens genoemd) bekend, een geheel van gedragsregels bij het leiden van een vennootschap. In deze code is een regel opgenomen die genderdiversiteit  (min. 30%) aanbeveelt in de bestuursorganen van beursgenoteerde bedrijven. De Corporate Governance Code is niet dwingend, enkel adviserend. Lees de 2009 update over genderdiversiteit

Op 29 maart 2012 besliste de federale regering dat tegen 2013 1/3 van de federale topambtenaren vrouw moet zijn. De quota gelden voor de topmanagers en het middenmanagement. 

Ook veranderde de federale regering op 21 februari 2014 het koninklijk besluit van 20 april 1965 over het organiek statuut van de federale wetenschappelijke instellingen. Voortaan hoort 1/3 van de werknemers in wetenschappelijke instellingen een vrouw te zijn.

 In Europa

De Europese Commissie versterkte haar engagement voor gelijke kansen tussen mannen en vrouwen in het Women's Charter (2010). Eén van de doelen van dat charter is te komen tot meer gelijkheid in de besturen van de bedrijfswereld. Daartoe wordt een Gender Equality Strategy gevolgd, dat onder meer het onderzoeken van initiatieven inhoudt om het bedrijfsbestuur genderdiverser te maken.

Het wel of niet invoeren van quota wordt ook op Europees niveau besproken.
In oktober 2012 heeft de Europese Commissie echter een stemming uitgesteld voor het voorstel om minimum 40% vrouwen te verplichten in de bestuursraden van Europese bedrijven te verplichten. Het uitstel komt er doordat advocaten de wettelijkheid van het voorstel onder EU-regels in twijfel trekken. Zie: Commission puts gender quota plan on hold (Euractiv, 24/10/2012)


Uit onderzoek in opdracht van het Europees Parlement -2011 (PDF) bij inwoners van de 27 EU-lidstaten blijkt dat slechts 20% van de ondervraagde vrouwen en 18% van de mannen quota als het meest effectieve middel beschouwt om genderdiversiteit te verzekeren in de hoogste rangen. Bekijk de powerpoint-presentatie 100th anniversary of Women’s day: Bridging the gender gap in the EU (ppt 3,5 MB).

In Noorwegen bestaat sinds 2006 een sanctionerende quotawet die NV's verplicht om minimum 40% vrouwen in de bestuursraden aan te stellen. Sindsdien is het aantal vrouwen in Noorse bestuursraden sterk gestegen.

In Frankrijk is in januari 2011 eveneens een sanctionerende quotawet gestemd van min. 40% vrouwen in de bestuursraden van grote bedrijven en overheidsinstellingen. Deze wet is geldig vanaf 2017.

Sinds juni 2012 is er ook in Italië een quotawet van 1/3, geldig vanaf 2015. Het Duitse parlement heeft in 2015 met een ruime meerderheid ingestemd met vrouwenquota. 

De raden van bestuur van grote Duitse bedrijven zullen vanaf 2016 voor minstens 30 procent uit vrouwen moeten bestaan. Voor het overheidspersoneel geldt een verhouding van 50/50. 

Genderquota voor overheidsbedrijven en -instellingen bestaan reeds sinds begin 2000 in Denemarken, Noorwegen, Finland en sinds 2006 Zwitserland en IJsland. Ook in IJsland werd in 2010 een quotawet gestemd voor grote en overheidsbedrijven die min. 40% vrouwen in de raden van bestuur verplicht vanaf 2013.

In Spanje werd in 2007 een soort quotawet gestemd, die grote bedrijven aanmoedigt om min. 40% vrouwen in hun bestuursraden op te nemen. Deze wet geldt vanaf 2015 en schrijft geen sancties voor als ze niet nageleefd wordt, maar er zal wel rekening mee gehouden worden bij subsidiëring. 

 Waarom wel/geen quota?

Moeten er quota ingevoerd worden om tot een evenwicht tussen mannen en vrouwen te komen? Dit zijn voor-en tegenargumenten die in het debat aan bod komen:

Pro quota

(Tijdelijke) quota zijn de manier om:

  • snel het evenwicht aan de top te herstellen
  • om bestaande barrières weg te nemen en de bedrijfswereld te laten wennen aan leidinggevende vrouwen
  • om te garanderen dat er effectief genderdiversiteit aan de top is
    op die manier worden de voordelen van meer vrouwen aan de top sneller gerealiseerd
  • om vrouwelijke rolmodellen aan te bieden voor andere ambitieuze vrouwen: 'het is dus mogelijk!'
  • Meer argumenten in: Excuus-truus of ons-kent-ons-fons? (De Standaard, 04/03/2011)

Tegen quota

  • Quota gaan in tegen de basisprincipes van gelijke kansen, aangezien (tijdelijk) de voorkeur wordt gegeven aan de aanstelling van vrouwen boven die van mannen
  • De overheid mag zich niet mengen in privé-bedrijven
  • Vrouwen zijn bang voor het vooroordeel van de excuustruus: zij krijgen de toppositie enkel om de quota te halen

Meer lezen

In de RoSa-bibliotheek

gettingwomenon filmsboards impactofgenderquotas