Susie Orbach
Fat is a Feminist Issue. .. How to lose weight permanently - without dieting
Londen: Paddington Press, 1978. 192 p.

eetstoornissen / diëten / sekserollen

RoSa exemplaarnummer Ca/599

Een feministisch zelfhulpboek

cover fat feministIn 1978 verscheen 'Fat is a Feminist Issue ... How to lose weight permanently - without dieting' van de Britse psychotherapeute Susie Orbach. Het was meteen een schot in de roos. Haar boodschap was even simpel als aantrekkelijk: stop met diëten. Een stabiel lichaamsgewicht verkrijg je dankzij inzicht in je achterliggende emoties. Dwangmatig eten is namelijk een individueel protest tegen de sociale ongelijkheid en de onderdrukking van vrouwen in onze maatschappij.

Tot dat inzicht kwam Orbach al in 1970, toen ze deelnam aan een gespreksgroep over zwaarlijvigheid en het getroebleerde zelfbeeld bij vrouwen. Zelfaanvaarding en weten waarom je teveel eet, dat is de sleutel tot gewichtsverlies. Overeten is helemaal niet te wijten aan individuele karakterfouten. Het is een onbewuste manier om uit te drukken dat je je niet goed in je vel voelt. Dat kan een gevolg zijn van vroegere trauma's, van frustraties en van verscheurende situaties waarop je zelf geen vat hebt. Voor Orbach zit de oplossing in een vrouw-gerichte psychoanalyse. Die speurt naar oorzaken van negatieve gevoelens over lichaam en eten. Ze illustreert dit met concrete gevallen uit haar praktijk als psychotherapeut.

Onbereikbare sociale verwachtingen

Vrouwen zitten geprangd tussen conflicterende verwachtingen. Ze moeten mooi en decoratief zijn en tegelijk zich uitsloven: kinderen grootbrengen én het huishouden runnen én buitenshuis werken. De sociale verwachtingen zijn zo onrealistisch zwaar en zo tegenstrijdig dat overgewicht soms als excuus dient om niet aan die onmogelijke eisen te moeten voldoen.

Met de hulp van feministische therapie wordt dat conflict bovengespit, waardoor je het probleem niet langer stiekem moeten uiten via je BMI. Zodra je erkent dat je dwangmatige eten het verlangen uitdrukt om die tegenstrijdige sociale verwachtingen het hoofd te bieden, ben je al op de goede weg om je voedselverslaving te overwinnen, aldus Orbach.

Groepstherapie

Susie Orbach is voorstander van gespreksgroepen. Kunnen praten over je eetstoornis met andere vrouwen die hetzelfde probleem hebben lucht op. Je voelt je in de groep niet verplicht om uitvluchten te zoeken voor je obsessie met eten en je komt los uit je sociale isolement. Het geeft je zelfvertrouwen een boost. Dat zelfvertrouwen is hard nodig om de mening van dieetgoeroes, reclamemakers en vriendinnen koeltjes naast je neer te leggen. De groep helpt je jezelf opnieuw te kwalificeren als een individu dat zoveel meer is dan 'die dikke'.

Medische hulp faalt

Doordat dwangmatig eten een antwoord is op een ongelijke sociale positie, zullen vrouwen blijven kampen met het probleem zolang de maatschappij genderongelijkheid accepteert en stimuleert. Medicalisering van overwicht biedt geen oplossing. Er zijn hormoonbehandelingen, operaties, diëten en pillen ontwikkeld. Die bieden op termijn geen oplossing zolang de onderliggende sociale oorzaak van het lijden niet wordt aangepakt. Susie Orbach wil de opleiding van medici grondig hervormd zien. Artsen hebben geen benul van wat vrouwen echt doormaken.

In haar latere publicaties zal Orbach deze ideeën verder uitwerken.

Wie is Susie Orbach

Susie Orbach is psychotherapeut, auteur, columnist, activist, maatschappijcriticus, bedrijfsconsulent en mediafiguur. Ze heeft een privépraktijk als therapeut in Hampstead, Londen.

susie orbach

Ze werd geboren in Londen in 1946. Vader Orbach, een parlementslid voor Labour, stierf op de dag dat Thatcher aan de macht kwam. Met haar Amerikaanse moeder, een lerares, had ze een moeilijke verhouding. Susie startte een studie Slavistiek in Londen, verhuisde naar New York waar ze vrouwenstudies en psychotherapie studeerde. Ze keerde terug naar Londen met een vriendin, Luise Eichenbaum. In 1976 richtte ze samen met Eichenbaum het Vrouwentherapiecentrum op. In 1981 deed ze dat nog eens over in New York.

Orbach was een tijdlang verbonden aan de New School for Social Research en doceerde een tiental jaar aan de London School of Economics. Ze was actief als adviseur voor de Wereldbank, de Britse Nationale Gezondheidsdienst en Unilever. Ze bedacht mee de Dove reclamecampagne 'voor echte vrouwen'. Orbach was de therapeut van prinses Diana.

Susie Orbach is nog altijd betrokken bij AnyBody een vzw die de strijd aanbindt tegen het tirannieke schoonheidsideaal van de mode- en dieetindustrie. Ze is bestuurslid van Antidote, nu Progress Way, en medeoprichter van Psychotherapists en Counsellors for Social Responsibility.

Orbach was een tiental jaar columnist van de Britse krant The Guardian. Haar columns zijn gebundeld in What's Really Going on Here (1994) en Towards Emotional Literacy (1999).

Ze voert nog altijd fervent campagne en houdt wereldwijd lezingen en mediaoptredens over zelfperceptie, authenticiteit, identiteit, massamedia, bedrijfscultuur.

Meer lezen van Susie Orbach en over Susie Orbach in de RoSa-bibliotheek.