Onwettig kind

Wilhelmina DruckerDe Amsterdamse Wilhelmina Elisabeth Lensing (1847-1925) was de dochter van de rijke bankier Louis Drucker en een van zijn minnaressen, de onbemiddelde naaister Constantia Lensing. Van in haar jeugd nam Wilhelmina de naam van haar vader aan. Dat ze een onwettig kind was zou een stempel drukken op haar verdere leven en haar radicale feminisme mee verklaren. Ze werd een van de eerste voorvechters van absolute gelijkstelling van vrouwen en mannen in Nederland. De feministische beweging 'Dolle Mina', die in 1969 ontstond, werd naar haar vernoemd.

Wilhelmina’s eerste publieke strijd betrof een eigen erfeniskwestie. Ze schreef een sleutelroman George David (1885) en een vervolgverhaal Mammon (1988) in het Groninger Weekblad waarin ze eiste dat haar halfbroer, een bekend politicus, een deel van hun vaders erfenis aan haar afstond. Vanaf 1886 was Wilhelmina Drucker in contact gekomen met het socialistische ideeëngoed en werd ze politiek actief. Haar politiek engagement gaf haar een forum dat meehielp om de erfenisstrijd te winnen. De financiële schikking garandeerde haar levenslange economische onafhankelijkheid.

Door het socialisme begon ze te begrijpen dat het persoonlijke onrecht waaronder zij leed het gevolg was van een structureel maatschappelijk onrecht: de juridische en sociale ongelijkheid tussen man en vrouw, de inherente benadeling van de vrouw in het huwelijks- en erfenisrecht, de dubbele seksuele moraal. Dit inzicht hielp Drucker haar persoonlijke frustraties te overstijgen. Ze zou zich voortaan inzetten voor de gelijkberechtiging van alle vrouwen. Drucker werd politiek actief, aanvankelijk in de Sociaal-Democratische Bond (SDB), tot ze besefte dat de vrouwen het zelf zouden moeten waarmaken.

Strijdpunten


Kiesrecht

Bij haar politieke ontwaken leunde Wilhelmina Drucker aan bij de socialistische beweging. Samen met de socialistische voormannen ging ze spreken op bijeenkomsten voor de uitbreiding van het kiesrecht. Maar ze verschilde met hen van mening: Wilhelmina eiste ook voor vrouwen het algemeen kiesrecht. Rond 1893 nam ze afstand van de socialisten. Ze riep feministen van elke strekking op om zich te verenigen. Dat gebeurde in de Vereeniging voor Vrouwenkiesrecht, opgericht in 1894. In 1916 richtte ze zelf de radicalere Neutrale Vereeniging voor Vrouwenkiesrecht op. Toen Nederland in 1919 het vrouwenkiesrecht instelde, koos Drucker niet openlijk voor een partij en mengde ze zich niet in de discussie over de noodzaak van afzonderlijke vrouwenpartijen. Ze uitte zich wel als vrijdenker door haar bestuursmandaat bij de Vrijdenkersvereeniging 'De Dageraad' van 1910 tot 1919.


Seksuele rechten

De gelijkheid van de seksen in huwelijk en seksualiteit was haar tweede strijdpunt. Vanuit haar eigen achtergrond was Wilhelmina Drucker diep geraakt door de maatschappelijke achterstelling van ongehuwde moeders en hun kinderen. Daarom vocht ze tegen het onderscheid tussen wettige en onwettige kinderen, tegen het verbod op onderzoek naar het vaderschap, voor de vrije toegang tot voorbehoedsmiddelen en de gelijkheid van vrouw en man binnen het huwelijk. In 1897 trad ze toe tot de Vereeniging Onderlinge Vrouwenbescherming die opkwam voor rechten van ongehuwde moeders. Toen die te soft werd stapte ze in 1912 over naar het meer radicale Comité voor Moederbescherming en Seksueele Hervorming.

Recht op betaald werk

De ellende van veel vrouwen was volgens Drucker mee te wijten aan hun gebrek aan economische zelfstandigheid. Tegen de socialistische leiders in, die aparte arbeidsbescherming voor vrouwen bepleitten, wat soms neerkwam op broodroof, streed zij voor gelijke arbeidsvoorwaarden voor beide seksen. In 1903 richtte Wilhelmina Drucker mee het Wettencomité op. Dat hakte fel in op elk wetsvoorstel dat gelijke arbeidsvoorwaarden m/v bedreigde, zoals het plan om huwende ambtenaressen te ontslaan.

Feministische weekbladen

In 1888 stampte Wilhelmina Drucker het weekblad De Vrouw uit de grond. Na een paar maanden hield het blad op, maar Drucker werkte het redactionele credo uit tot een politiek programma. Vijf jaar later richtte ze samen met Dora Haver het feministische weekblad Evolutie op. In het begin kregen ze veel steun, maar de schokkende artikels en felle polemieken deden vele abonnees afhaken. Toch bleek Evolutie van 1893 tot 1926 een invloedrijk vehikel voor Druckers radicaal-feministische ideeën.

Ill. :  postkaartenmapje (She changed the world)/01.-Amsterdam: IIAV; Mama Cash, 2005 - RoSa exemplaarummer T/0885