Leven
Werk
Feminisme
Meer lezen

Leven

Simone de BeauvoirDe Franse filosoof en auteur Simone de Beauvoir werd geboren in Parijs op 9 januari 1908 en overleed er aan een longontsteking op 14 april 1986. Ze ligt begraven op het kerkhof van Montparnasse samen met haar vriend voor het leven Jean-Paul Sartre.

De Beauvoir groeit op binnen een gegoed, burgerlijk, katholiek gezin. Haar ouders hebben een passie voor theater en er komen veel artiesten en intellectuelen over de vloer. Zij en haar zus worden van jongsaf aan gestimuleerd om zich intellectueel te ontwikkelen. Na het doorlopen van een katholieke meisjesschool, gaat Simone de Beauvoir filosofie studeren aan de Sorbonne. Het katholieke geloof heeft ze ondertussen afgezworen. Aan de universiteit leert ze Jean-Paul Sartre kennen en wordt ze opgenomen in een kring van intellectuelen en filosofen waarvan velen later bekendheid zullen verwerven. Na hun studies blijven Sartre en de Beauvoir samen, maar ze besluiten om niet te trouwen en geen kinderen te krijgen. Het paar woont gescheiden op kamers, allebei hebben ze relaties met anderen. Haar sociaal leven speelt zich hoofdzakelijk af in cafés waar artiesten en intellectuelen samenkomen. Ze zit er ook vaak te schrijven.

De levensloop van Simone de Beauvoir is op zich al een voorbeeld van haar filosofie. Tegen de tijdsgeest in leidde zij een autonoom leven als vrouw, als schrijfster en als filosofe. Zij weigerde zich te conformeren naar de normen van de burgerlijke maatschappij. Economische zelfstandigheid, zo schreef ze, is de belangrijkste voorwaarde voor vrouwen om zichzelf als individuen te realiseren.

naar overzicht

Werk

In 1943 publiceert ze haar eerste roman, L’invitée, over een driehoeksverhouding, wat haar meteen erkenning als schrijfster oplevert.

Simone de Beauvoir schrijft een indrukwekkend oeuvre bijeen: zeven romans, memoires, brieven, een toneelstuk, filosofische en feministische essays waaronder De Tweede Sexe (1949). Wanneer ze erover denkt om haar memoires te schrijven, stoot ze op de vraag wat het voor haar betekent om vrouw te zijn. Na wat lectuur over de positie van de vrouw, raakt ze door het onderwerp gegrepen en begint ze haar "boek over vrouwen". Ze is op dat moment 39 jaar.

Belangrijk voor een goede lezing van De Tweede Sekse is de tijdsgeest. De Beauvoir schreef het boek in volle Koude Oorlog. Er heerste het optimisme van de wederopbouw en Franse vrouwen hadden in 1945 stemrecht verkregen. Tegelijkertijd werd de vrouw als huisvrouw en moeder geïdealiseerd. Het kostwinnersmodel is het ideaal. Vrouwen worden aangespoord om terug te keren naar de haard nu de mannen, terug van het front, hun posities op de arbeidsmarkt opnieuw konden innemen.

Bij het verschijnen in 1949 slaat De Tweede Sekse in als een bom. Het boek is sensationeel en controversieel. De Beauvoir krijgt felle kritiek zowel van links als van rechts. Van rechts omwille van haar houding ten opzichte van huwelijk, moederschap en abortus, van links omdat arbeidsters niet zaten te wachten op de Beauvoirs oproep tot economische zelfstandigheid.

naar overzicht

Feminisme

De publicatie van De Tweede Sekse is het begin van haar engagement in de vrouwenbeweging. Tot haar dood in 1986 zal zij zich actief inzetten voor de gelijkheid tussen vrouwen en mannen. De Beauvoirs nadruk op individuele keuze en vrijheid was van het begin af aan een voorbeeld en oogopener voor vele vrouwen. Haar ideeën waren van grote invloed voor het emancipatorisch ideeëngoed van de tweede golf-feministen. Het recht op arbeid (en gelijke beloning hiervoor!) en de gelijkwaardigheid tussen man en vrouw werden de pijlers van hun strijd. Simone de Beauvoir was een inspiratiebron voor veel vrouwen, niet alleen door De Tweede Sekse, maar ook door het voorbeeld van haar eigen leven. Ze bracht het idee van de gelijkwaardige vrouw dagelijks in de praktijk.

"On ne naît pas femme : on le devient"

Haar meest bekende uitspraak betekent zoveel als "Je wordt niet als vrouw geboren: je wordt tot vrouw gemaakt" . Zelf drukt ze het zo uit:

On ne naît pas femme : on le devient. Aucun destin biologique, psychique, économique ne définit la figure que revêt au sein de la société la femelle humaine ; c'est l'ensemble de la civilisation qui élabore ce produit intermédiaire entre le mâle et le castrat qu'on qualifie de féminin. Seule la médiation d'autrui peut constituer un individu comme un Autre. En tant qu'il existe pour soi, l'enfant ne saurait se saisir comme sexuellement différencié. Lees verder

Uit: Simone de Beauvoir, Le deuxième sexe 1, Gallimard © 1949, pp. 285 - 286.

Meer lezen

Deze tekst bevat fragmenten uit de RoSa Factscheet “Feministische denkers: Simone de Beauvoir” (Mieke Maerten, augustus 2003). Lees de complete tekst - pdf.

Aanraders uit de RoSa-bibliotheek

  • Simone de Beauvoir: een verhaal apart: een kennismaking met haar Filosofie / Carolien Ceton, 2000 - RoSa ex.nr.: FII h/0203
  • De tweede sekse / Simone De Beauvoir - RoSa ex.nr.: FI a/0378
  • Vrouw word je niet geboren: de tweede sekse 50 jaar later / Mieke Van Haegendoren (e.a.), 1999 - RoSa ex.nr.: P/0195
  • Filosofie als passie, Het denken van Simone de Beauvoir / Karen Vintges, Karen, 1992 - RoSa ex.nr.: FII h/0098

Meer literatuur over Simone de Beauvoir vind je bij RoSa onder het trefwoord  De Beauvoir, Simone. Literatuur van de hand van Simone de Beauvoir vind je onder auteur  De Beauvoir, Simone.

naar overzicht