rosa bruin zonder balk met tekstBrussel – 1 juni 2015 – In onze maatschappij maakt het nog steeds uit of je als jongen of als meisje geboren wordt. Genderstereotypen spelen ook vandaag nog een grotere rol dan je zou verwachten. Al gebeurt dit vaak onbewust, ze beperken de mogelijkheden, kansen en verwachtingen van jongens en meisjes, mannen en vrouwen. Studiekeuzes zouden mijlpalen in een leven moeten zijn, maar blijken vaak ook valkuilen. Het genderexpertisecentrum RoSa vzw moedigt jonge mensen daarom aan de wereld met een meer open blik tegemoet te treden en de vooroordelen over man of vrouw zijn opzij te schuiven.

Daarom stellen we www.genderindeklas.be voor met uitgebreide informatie over hoe je een zo bewust mogelijke studiekeuze kan maken, ongehinderd door stereotypen. De site en de bijhorende workshops geven leerkrachten en leerkrachten in opleiding inzicht in gendermechanismen en bieden praktische tips om direct mee aan de slag te gaan.

Genderstereotypen belemmeren iedereen al vanaf heel jonge leeftijd. Door indrukken opgedaan in de speelhoek, de winkel, uit de media of uit boeken, zelfs uit de commentaar die mensen leveren, vormen meisjes en jongens zich een beeld van wat aanvaardbaar gedrag is voor een jongen of een meisje. Ook de manier waarop beroepen worden voorgesteld speelt een rol in hoe jongens en meisjes hun toekomst zien. Dat ballet meer iets voor meisjes zou zijn en dat jongens moeten dromen van ‘stoere’ beroepen zoals brandweerman of politieman wordt onbewust nog steeds aan onze kinderen meegegeven.

Een rigide kijk op hoe mannen en vrouwen zich horen te gedragen en welke talenten we aan beide geslachten toekennen, leidt ook vaak tot terughoudendheid en zelfs onverdraagzaamheid ten opzichte van wie niet in die hokjes past. Meisjes die liever bij de brandweer willen of jongens die er van houden om met poppen te spelen en later voor een meer zorgende studierichting zoals opvoeder in de jeugd- en gehandicaptenzorg kiezen, krijgen vaak de wind van voren of worden aangemaand een ‘meer geschikte’ richting te kiezen. Reacties spreken vaak boekdelen. Zijn we even enthousiast als een meisje in de klas talent voor voetbal of techniek heeft als bij een jongen? Moedigen we ze in gelijke mate aan hiermee verder te gaan?

Het herbevestigen van traditionele rollen gebeurt dikwijls indirect doordat ze in de taal zelf verankerd zijn. Ga maar even terug naar de termen politieman en brandweerman. Waarom spreken we niet spontaan over politieagent en brandweerlui? Hetzelfde geldt voor heel wat andere beroepen: verpleegkundige i.p.v. verpleegster, kleuterleerkracht i.p.v. kleuterjuf, …

Sinds 2010 zet RoSa vzw sterk in op haar onderwijswerking ‘Gender in de klas’. Na wat opzoekingswerk ontdekte RoSa namelijk dat er een groot gemis was aan informatie voor leerkrachten die genderbewust voor de klas willen staan. RoSa zag een leemte en vulde die in met www.genderindeklas.be.

Nieuw is het onderdeel ‘studiekeuze’: www.genderindeklas.be/lessen/studiekeuze.htm. De noodzaak aan nog meer informatie over genderbewuste studieoriëntering kwam in zowat elke vorming of samenwerkingsverband rond onderwijs naar voren. De recente PISA-bevindingen over Belgische meisjes en wetenschap, het artikel in Schamper over de doorstroming van vrouwen aan de UGent en de onzekerheid van meisjes inzake wetenschappen, alsook de statistieken van het Vlaamse onderwijs (schooljaar 2013-2014) staven deze noodzaak. Jongens en meisjes kiezen anno 2015 namelijk nog al te vaak voor genderstereotiepe studierichtingen. Ook het zelfvertrouwen van meisjes en jongens voor bepaalde onderwerpen en thema’s verschilt enorm en blijkt nog erg genderstereotiep.

Er bestaan nog altijd uniseksrichtingen met geen of nauwelijks leerlingen van het andere geslacht. Vaak gaat het om opleidingen voor knelpuntberoepen op de arbeidsmarkt.

Studierichtingen BSO met meer dan 90% leerlingen van het ene geslacht  %MEISJES  %JONGENS 
Mode-verkoop 96 4
Moderealisatie en -verkoop 96 4
Kinderzorg 95 5
Haarstilist 95 5
Moderealisatie en -presentatie 95 5
Haarzorg 94 6
Modespecialisatie en trendstudie 94 6
Thuis- en bejaardenzorg / zorgkunde 91 9
Verzorging 90 10
- - -
Dakwerken 0 100
Maritieme vorming 0 100
Uurwerkherstelling 0 100
Meubelgarneren 0 100
Mechanisch onderhoud 0 100
Verwarmingsinstallaties 0 100
Industriële elektriciteit 0 100
Wegenbouwmachines 0 100
Textiel 0 100
Steen- en marmerbewerking 0 100
Schipper-motorist 0 100
Scheeps- en havenwerk 0 100
Restauratie muziekinstrumenten 0 100
Restauratie bouw 0 100
Mechanische en hydraulische kranen 0 100
Mecanicien voor onderhoud en herstel van motorfietsen 0 100
Matrijzenbouw 0 100
Kunststofverwerking 0 100
Koeltechnische installaties 0 100
Koelinstallaties 0 100
Instellen van textielmachines 0 100
Industrieel onderhoud 0 100
Composietverwerking 0 100
Bedrijfsvoertuigen 0 100
Ruwbouw 0 100
Renovatie bouw 0 100
Bouw 0 100
Centrale verwarming en sanitaire installaties 0 100
Bouwplaatsmachinist 0 100
Elektrische installaties 1 99
Basismechanica 1 99
Industriële houtbewerking 1 99
Diesel- en LPG-motoren 1 99
Lassen-constructie 1 99
Werktuigmachines 1 99
Pijpfitten-lassen-monteren 1 99
Computergestuurde werktuigmachines 1 99
Carrosserie- en spuitwerk 1 99
Auto-elektriciteit 1 99
Fotolassen 2 98
Stijl- en designmeubelen 2 98
Bijzondere schrijnwerkconstructies 2 98
Houtbewerking 2 98
Hout 2 98
Tweewielers en lichte verbrandingsmotoren 2 98
Ruwbouwafwerking 2 98
Auto 2 98
Interieurinrichting 3 97
Carrosserie 3 97
Land- en tuinbouwmechanisatie 6 94
Tuinaanleg en -onderhoud 6 94
Restauratie van meubelen 6 94
Vrachtwagenchauffeur 7 93
Rijn- en binnenvaart 7 93
Bijzonder transport 9 91
Beperkte kustvaart 10 90
Tuinbouw en groenvoorziening 10 90

Bron: statistisch jaarboek van het Vlaams onderwijs - schooljaar 2013-2014 (bewerking RoSa vzw)

 

Terwijl de verhouding jongens-meisjes in het ASO stilaan in evenwicht is, zien we dat nog steeds vooral jongens voor TSO en BSO kiezen en dat de jongens en meisjes die dat doen, dat nog heel erg doen in lijn met heersende genderstereotiepe verwachtingen. Voor het schooljaar 2013-2014 zitten in 69% van alle BSO-richtingen minder dan 1/3e meisjes, 16% van de richtingen heeft minder dan 1/3e jongens. 49 BSO-richtingen moeten het met minder dan 10% meisjes doen, 9 met minder dan 10% jongens. Voor 29 van de 131 studierichtingen in het BSO had zich zelfs geen enkel meisje ingeschreven. Ook in het TSO zien we een gelijkaardig verhaal. Het gaat om richtingen zoals vliegtuigtechnicus & agro- en groenbeheer voor het TSO en dakwerken & scheeps- en havenwerk voor het BSO. Ook in het hoger onderwijs zien we deze typische jongens- en meisjesrichtingen terugkeren. Zo waren slechts 16% van de ingeschrevenen voor de richting Nautische Wetenschappen en 11% voor de richting Industriële Wetenschappen meisjes. Daarnaast zien we 97% vrouwelijke ingeschrevenen voor de richting Kleuteronderwijs en 83% voor de opleiding Lager Onderwijs. Deze percentages bleken de afgelopen jaren amper te wijzigen.

RoSa stelde de vraag wat er aan de hand is en wat kunnen leerkrachten doen om meisjes en jongens ook warm te maken voor 'die andere' richtingen? www.genderindeklas.be/lessen/studiekeuze.htm biedt een antwoord op deze vraag en staat vol tips en tricks om mee aan de slag te gaan in de klas en op school. Ook voor ouders bieden we raad over hoe kinderen groot te brengen zonder beperkende jongens- en meisjesclichés. Hobby’s en speelgoed zijn vaak de categorieën om te controleren hoe genderbewust je al dan niet bezig bent: bied je jouw zoon en dochter dezelfde opties aan in de winkel of voor Sinterklaas, of koop je spontaan een dinosaurus en auto voor je zoon en een pop en winkelsetje voor je dochter? Vraag je enkel aan je zoon of hij op voetbal wil of ook aan je dochter?

Er is uiteraard niets mis met jongens en meisjes die voor stereotiepe richtingen kiezen, zolang dit hun talenten weerspiegelt. Dankzij opgedane ervaring of kennis met een meer diverse waaier aan studie- en carrièremogelijkheden, kan een veel bewustere keuze worden gemaakt. Meer diverse ervaringen, betekent meer mogelijkheden om de eigen talenten en interesses te ontdekken, ook buiten het voor de hand liggende.

Meer informatie: 

Helena Bonte, Stafmedewerker RoSa vzw – 02/209.34.25 of 0485/18.49.25 - Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.

www.rosadoc.be  – www.genderideklas.be  – www.ehbf.be  - www.rosdoc.be/kinderboeken  - www.weetewa.be

Meer lezen:

 

 

Rol en Samenleving vzw
Documentatiecentrum, Bibliotheek en Archief voor Gelijke Kansen m/v, Gender en Feminisme
Koningsstraat 136 - 1000 Brussel
Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.

Gender in de klas

 

In de pers