Leven
Schrijversloopbaan
Nobelprijs Literatuur
Haar boeken
Meer lezen

Leven

Selma LagerlofSelma Ottiliana Louisa Lagerlöf is geboren op 20 november 1858 in Östra Emterwik, Värmland, Zweden. Haar moeder stamt uit een familie van mijneigenaars en haar vader van militairen. Haar vader Erik Gustav Lagerlöf is luitenant bij het Värmlandse Regiment. In de 19e eeuw woont zowat een derde van de Zweedse bevolking in enkele grote steden. Een meerderheid leeft in geïsoleerde boerderijen en in kleine dorpen, in een land waar de winters hard en lang zijn. Värmland is een dichtbeboste streek bevolkt door wolven en beren. Dankzij de bodemrijkdom worden mijnbouwersfamilies welvarend. Ze bezitten grote landgoederen en vullen hun rijkdom aan met veeteelt, de productie van houtskool en de exploitatie van houtzagerijen.

Selma brengt haar jeugd door op het familielandgoed Mårbacka. Het huis is sober maar niet eenzaam: de familie heeft voldoende sociale contacten. Geregeld zijn er ontvangsten van buren en oud-soldaten die hun wedervaren komen vertellen. Op lange winteravonden vormen die verhalen voor Selma een welkome afwisseling voor de sagen en legenden die haar grootouders, ouders en dienstboden vertellen. Ook society-roddels komen op zulke avonden ter sprake.

Selma die bij haar geboorte een heupletsel heeft raakt aan beide benen verlamd waneer ze vier jaar is, in 1862. Het herstel komt er gelukkig, maar ze blijft wel mank. Ze krijgt thuis onderwijs van gouvernantes. Wanneer Selma 9 jaar is, sturen haar ouders haar naar Stockholm voor een medische ingreep aan haar heup. Ze logeert bij een oom, waar ze de boeken van Walter Scott en Hans Christian Andersen leert kennen en waar men haar meeneemt naar theater en opera. In 1881 vertrekt ze opnieuw naar Stockholm voor een lerarenopleiding.

Als volwassene houdt Selma Lagerlöf van reizen. Op haar tochten naar Italië, Egypte en Jerusalem wordt ze vergezeld van de Joodse schrijfster Sophie Elkan. Ze ontmoette Sofie in 1894 en ze blijven een paar tot Sophie's dood in 1921. Pas in 1990, wanneer Selma's privébriefwisseling openbaar gemaakt wordt, zou het belang van haar lesbische relaties duidelijk worden.

naar overzicht

Schrijversloopbaan

Selma's eerste stappen naar het schrijverschap zet ze op heel jonge leeftijd. De schrijfster Eva Frykell hoort Selma op een trouwfeest een van haar gedichten voorlezen en wil een bundel laten publiceren, maar Frykell vindt geen uitgever.

In 1885 is Selma Lagerlöf afgestudeerd als lerares, maar haar vader overlijdt en het familiedomein Mårbacka moet verkocht worden. Dat vindt ze vreselijk. Van 1885 tot 1895 geeft ze les aan een middelbare meisjesschool in Landskrona. Ze leeft voor haar job en komt niet toe aan een eigen leven. In haar vrije tijd werkt ze aan haar eerste roman, Gösta Berlings saga. In 1886 publiceert barones Sophie Adlersparre, pionier van de vrouwenbeweging en uitgever van het dagblad Dagny, een aantal van Lagerlöfs sonnetten.

In de lente van 1890 lanceert het damesblad Idun een literaire wedstrijd. Selma stuurt vijf hoofdstukken in van haar epos Gösta Berlings saga , waaraan ze reeds tien jaar gewerkt heeft, en wint de competitie. Met financiële steun van de Zweedse Academie neemt ze een jaar verlof om het af te werken. Gösta Berlings saga wordt uitgegeven in december 1891, maar pas nadat het in vertaling verschenen is in Denemarken, ligt de weg naar het grote succes open.

In 1897 geeft Lagerlöf het onderwijs volledig op. Ze reist veel, eerst door Europa en later ook in Noord-Afrika, en gaat ondertussen onverminderd door met schrijven. Op het moment dat het Zweedse publiek genoeg heeft van het sombere realisme, brengt Lagerlöf de neo-romantiek op gang met meeslepende verhalen, gebaseerd op oude mythen en legenden, met bovennatuurlijke elementen, sprookjesfiguren gezet in een landschap bevolkt door beren en wolven in besneeuwde bossen. Selma Lagerlöf is een getalenteerd verteller. In 1906 geven de Zweedse onderwijsautoriteiten haar de opdracht om een kinderboek te schrijven. Dat wordt het wereldberoemde "Nils Holgerssons underbara resa genom Sverige" (2 delen), "Nils Holgerssons wonderbare reis door Zweden".

Dankzij haar succes verdient Lagerlöf genoeg om in 1908 Mårbacka terug tekopen en twee jaar later ook de rest van het landgoed, de zagerij en het vee incluis. Ze gaat er opnieuw wonen en herstelt alles in zijn vroegere staat.

naar overzicht

Nobelprijs voor de Literatuur

In 1909 krijgt Selma Lagerlöf als eerste vrouw de Nobelprijs voor de literatuur. Vijf jaar later wordt ze, opnieuw de eerste vrouw, toegelaten tot de Zweedse Academie. In 1917 contacteert ze zelf een filmproducent met het voorstel om Gösta Berlings saga te verfilmen. Het wordt een film van vier uur met de dan nog onbekende Greta Garbo in de hoofdrol. De film oogst succes in heel Europa. Er zullen in totaal elf verfilmingen komen van haar boeken. Gösta Berlings saga wordt ook bewerkt voor theater en de roman zelf wordt in vijftig talen vertaald.  

Wanneer Selma Lagerlöf sterft op 16 maart 1940 beschrijft The Times haar als een van de grootste van de hedendaagse Zweedse schrijvers. Met haar oeuvre, gebaseerd op aloude legendes en mythes, heeft ze een grote impact gehad op de Zweedse literatuur.

In 2008 viert Zweden het 150-jarige jubileum van Selma Lagerlöf.

naar overzicht

Haar boeken

  • Gösta Berlings saga (1891) - Lees de originele tekst : http://runeberg.org/berling/
  • Osynliga länkar (1894) - Onzichtbare Schakels
  • Antikrists mirakler (1897) - De Wonderen van de Antichrist
  • En herrgårdssägen (1899)
  • Jerusalem (1901-02)
  • Herr Arnes penningar (1903)
  • Kristuslegender (1904)
  • Nils Holgerssons underbara resa genom Sverige (1906-07) - De wonderbaarlijke reizen van Nils Holgerssons
  • En saga om en saga och andra sagor (1908)
  • Liljecronas hem (1911)
  • Körkarlen (1912) - De Spookkoets
  • Kejsarn av Portugallien (1914)
  • Troll och Människor (1915)
  • Bannlyst (1918) - De verschoppeling
  • Löwensköldska ringen (1925) - Carlotte Löwensköld (1927) - Anna Svärd (1928)

naar overzicht

Meer lezen

RoSa-bibliotheek, trefwoord: Lagerlöf Selma 

  • Portraits to the wall : historic lesbian lives unveiled / RoSa Collis, 1994 - RoSa ex.nr.: T/0386