De Amerikaanse wetenschapster Stephanie Kwolek zorgde vanaf de jaren ’60 voor een wetenschappelijk doorbraak met haar onderzoek over polymeren. Ze zocht en ontdekte een familie van synthetische vezels waarvan Kevlar haar belangrijkste ontdekking was.

Opmerkelijk, want een vrouw die hoge ogen gooide op wetenschappelijk vlak kwam toen zelden voor.

Stephanie L KwolekKwoleks ouders waren Poolse immigranten die de Amerikaanse droom wilden verwezenlijken. Geboren in New Kensington in Pennsylvania (1923) als de dochter van een staalarbeider en een grote liefhebber van de natuur, raakte Stephanie vanaf jonge leeftijd in de ban van wetenschap. Dankzij haar moeder Nellie Kwolek raakte ze ook gepassioneerd door mode en textiel. Op de schoolbanken twijfelde ze door deze dubbele passie lange tijd over het pad dat ze zou kiezen.

De plotselinge dood van haar vader, toen Stephanie 10 jaar was, doorbrak de dagelijkse routine van het gezin. Moeder Nellie ging buitenshuis werken om studiegeld bijeen te krijgen. Niet vanzelfsprekend in de onzekere economische tijden van de jaren ’30, een tijd waarin de ‘terugkeer’ van de vrouw naar de haard werd geïdealiseerd. Kwolek’s moeder was echter vastberaden om Stephanie en haar broer van een goede opleiding te voorzien. Stephanie zou haar moeder niet teleurstellen.

Kwolek was de eerste vrouwelijke studente ingenieur die werd toegelaten aan de vrouwenhogeschool Margaret Morrison Carnegie College van het Carnegie Institute of Technology. Nadat ze in 1946 afstudeerde met een bachelordiploma Chemie op zak, ging ze op zoek naar een tijdelijke job met de intentie om een voortgezette opleiding tot dokter te kunnen financieren. Hoewel ze voornamelijk zocht in de chemische sector, vergat ze ook haar voorliefde voor textiel niet. Ze werd uiteindelijk aangenomen bij het chemische bedrijf DuPont in New York; wat toch wel een indrukwekkende prestatie voor een vrouw genoemd mag worden, zo vlak na de Tweede Wereldoorlog en in het zogenaamde ‘mannelijke’ wetenschappelijke domein. Kwolek betreurde het openlijk dat jonge vrouwen in de late jaren ’40 voor korte tijd de kans kregen om in laboratoria te werken, om dan op oudere leeftijd gedwongen te worden om over te stappen naar de zogenaamde ‘vrouwelijke’ jobs. Vrouwen zouden de ‘mannelijke’ beroepen op latere leeftijd niet aankunnen. Kwolek wou bewijzen dat ze een uitzondering was. Uiteindelijk zou Stephanie haar droom om dokter te worden voorgoed opbergen, bleef ze ongehuwd en zou ze zich haar hele leven blijven inzetten voor chemisch onderzoek.

In 1950 zette Kwolek haar werk voort in de laboratoria van DuPont in Delaware. Ze specialiseerde zich in het ontwikkelen van de volgende generatie synthetische vezels die hittebestendig en onbuigzaam waren. Onverwacht ontdekte ze in 1965 de supervezel Kevlar nadat een reeks van polyamide moleculen (polymeer) met elkaar in contact kwamen. Geen te minimaliseren ontdekking. Kevlar is niet alleen sterker dan staal, maar ook bestand tegen hoge temperaturen van een paar honderd graden. Kevlar wordt in ongeveer 200 eindproducten verwerkt, waarvan de kogelvrije vest het bekendste voorbeeld is.

Stephanie L KwolekTot haar pensioen in 1986 bleef Stephanie Kwolek zich specialiseren in onderzoek rond polymeren. Stephanie zou in haar 40-jarige carrière naast Kevlar nog 16 andere patenten op haar naam zetten waaronder patenten voor lycra en spandex. Haar uitvindingen brachten een ware omwenteling teweeg in de chemische wereld. Toch zou het nog een tijdje duren vooraleer ze werd erkend voor haar bevindingen. Ze werd op latere leeftijd onder meer opgenomen in de National Inventors Hall of Fame in 1994, waar slechts 4 van de 113 leden vrouwen zijn. Daarnaast ontving Kwolek de prestigieuze Perkin Medal voor meest innovatieve wetenschapper in 1994 en de National Medal of Technology in 1999. Ze was ook de mentor van andere vrouwelijke wetenschappers en maakte kinderen warm voor wetenschap, want “de toekomst heeft chemici nodig, veel chemici.”

Stephanie Kwolek overleed in juni 2014 op 90-jarige leeftijd.

In de RoSa-bib

Headstrong: 52 Women Who Changed Science and the World / Rachel Swaby, 2015 - RoSa ex.nr.: EII m/0138