Dag tegen armoede

povertyIn 1992 riep de Algemene Vergadering van de VN 17 oktober uit tot Internationale Dag voor de Uitroeiing van Armoede. Staten en organisaties worden hiermee jaarlijks aangespoord om stappen te ondernemen om armoede daadwerkelijk te bannen. Wereldwijd wordt die dag actie gevoerd om te benadrukken dat armoede een schending van de mensenrechten is. Dit jaar staat de dag in het teken van arme mensen als kritische partners in de strijd tegen armoede. Hun ervaringen en kennis ter zake zijn onmisbaar bij concrete actie en armoedebeleid.  

Meer over 17 oktober en de geplande activiteiten:

Armoede is vrouwelijk?  

De meerderheid van de armen wereldwijd zijn vrouwen. Vooral vrouwelijke landbewerkers, vrouwen actief in de informele sector, migranten, alleenstaande moeders, vrouwen met een handicap en oudere vrouwen zijn kwetsbare groepen. Unicef schat dat hoewel wereldwijd twee derde van de gedane arbeid door vrouwenhanden gebeurt, deze vrouwen slechts één tiende van het beschikbare inkomen krijgen en ze minder dan één percent van alle bezittingen in handen houden.

De sleutel om armoede uit te bannen ligt dus deels bij het verbeteren van vrouwenrechten. Vrouwen en meisjes meer kansen geven in het onderwijs en op de arbeidsmarkt is noodzakelijk. Deze aandachtspunten zijn dan ook opgenomen in de millenniumdoelstellingen die de VN in 2000 hebben geformuleerd en waaraan in 2015 zou moeten voldaan zijn. 

En in België?

money

Volgens Europese cijfers is het armoederisico ook in België hoger voor vrouwen dan voor mannen: nl. 16% tegenover 14,6%. Deze cijfers gaan evenwel aan enkele zaken voorbij en impliceren dat beide partners die als koppel samenleven, altijd hetzelfde armoederisico hebben.  (Meer: Steunpunt tot bestrijding van armoede, bestaansonzekerheid en sociale uitsluiting: feiten en cijfers


De Belgian Gender and Income Analysis (BGIA) gaat dieper in op het persoonlijk inkomen van individuen, het inkomen waarover zij beschikken door hun werk, door uitkeringen, door inkomsten uit onroerende en roerende goederen… en dit ongeacht hun leefwijze of het gezin waartoe zij behoren. Bestaansonzekerheid krijgt op die manier een extra dimensie: heel wat personen zijn immers aangewezen op het inkomen van hun partner of andere gezinsleden. Wanneer zij er alleen voor komen te staan, beschikken zijn over onvoldoende bestaansmiddelen. Zo lopen vrouwen drie keer meer risico dan mannen om in een toestand van financiële afhankelijkheid terecht te komen en is de intensiteit van die afhankelijkheid vijfmaal groter voor vrouwen. (Meer cijfers en verklaringen in het rapport Gender en inkomen van het Instituut voor de Gelijkheid van Vrouwen en Mannen, 2012.)  

Wat maakt vrouwen kwetsbaarder voor armoede? 

  • Wereldwijd bestaat er een loonkloof tussen mannen en vrouwen. 
  • De economische crisis van de voorbije jaren: vrouwen hadden al wereldwijd meer dan mannen te maken met werkloosheid, precaire banen en lage lonen – door de besparingen op de sociale toelagen en de bezuinigingen op de basisvoorzieningen wordt de ongelijkheid nog groter.
  • poverty-and-womenOngelijke arbeidsverdelingEr is niet alleen een genderkloof wereldwijd wat betreft het aantal betaald werkenden, maar ook in verdeling van de arbeid. Het gros van deeltijdse arbeid wordt door vrouwen ingevuld. In rijkere landen is dat 3 op 4 van de deeltijdse jobs. Vrouwen onderbreken ook vaker hun loopbaan wat gevolgen heeft voor het opbouwen van sociale rechten (werkloosheidsuitkering, pensioen, ...) en in het verdere verloop van hun carrière (minder promotiekansen, ...). 
  • Het alleen komen te staan (bv. scheiding) na een relatie/huwelijk waarin een vrouw economisch afhankelijk is geweest. En door de loonkloof en een onvolledige arbeidsloopbaan als gevolg van de zorg voor de kinderen/familie/... komen door ons pensioenstelsel veel vrouwen in armoede terecht eens ze op pensioenleeftijd komen. Oudere alleenstaande vrouwen zijn dan ook het meest kwetsbaar voor armoede.  
  • Ook alleenstaande ouders (en alleenstaande moeders maken nog steeds het merendeel uit van deze groep) lopen een verhoogd risico. Bij hen speelt de moeilijke combinatie arbeid-gezin nog extra.
  • Maar ook thuisblijvende gehuwde vrouwen leven soms (verborgen) in bestaansonzekerheid. Het tweeverdienerschap met z'n dubbele inkomens vormt ondertussen de gemiddelde welvaartsnorm. Er zijn steeds minder huisvrouwen zonder eigen inkomen of uitkering, en dit zijn vooral laaggeschoolde vrouwen. Voor deze vrouwen wegen de voordelen van een job vaak niet op tegen het combineren van arbeid en zorgtaken, de werkloosheidsval. Hun scholing, werkervaring en economische afhankelijkheid van hun man maakt hen kwetsbaar om in armoede te belanden. 
  • Gebrek aan onderwijs: ons land scoort goed wat betreft onderwijs voor meisjes, maar dit is wereldwijd niet altijd het geval. In sommige regio's volgen slechts weinig meisjes enige vorm van onderwijs. Ongeschoolde vrouwen in landen in ontwikkeling worden massaal ingezet in tijdelijke, makkelijk vervangbare jobs (bv. in de textielindustrie). Voor grote industrieën zijn het goedkope arbeidskrachten. Ze zijn minder georganiseerd in vakbonden wat hun onderhandelingspositie ondermijnt. Hun lonen worden beschouwd als 'aanvullend' op het hoofdinkomen van het gezin (zoals vroeger ook bij ons) en kunnen laag gehouden worden. Bovendien worden de arbeidsmogelijkheden van vrouwen beperkt door traditionele ideeën over taakverdeling. Vandaar dat deze vrouwen vooral terechtkomen in slecht betalende sectoren als zorg, landbouw en kledingindustrie. Zie ook: kwestie: arbeidssegregatie. Ook in ons land blijkt een laag onderwijsniveau een groter risico op economische afhankelijkheid in te houden (IGVM, 2012). 
  • Vrouwen hebben wereldwijd minder toegang tot financiële bronnen zoals leningen. 
  • Hoewel vrouwen de grootste producenten zijn van voedingsproducten bezitten vrouwen globaal genomen veel minder grond dan mannen en hebben ze veel minder inkomsten gegenereerd door landbezit
  • In heel wat landen worden vrouwen nog steeds benadeeld bij erfenisrechten, eigendomsrechten en familierecht (echtscheidingen)
  • Veel van bovenstaande punten worden beïnvloed door traditionele rolpatronen i.v.m. arbeid/zorg, vrouwenrechten, ... 
  • ...

Meer lezen in de RoSa bibliotheek

inkomen  holmes  rich countries  workpay

  •  Gender en inkomen: analyse en ontwikkeling van indicatoren /Instituut voor de Gelijkheid van Vrouwen en Mannen, 2011 (RoSa exemplaarnummer EII i/0071)
  • Gender and social protection in the developing world: beyond mothers and safety nets/ Rebecca Holmes, Nicola Jones, 2013 (RoSa exemplaarnummer FII o/0008)
  • Poor women in rich countries: the feminization of poverty over the life course /Goldberg, Gertrude Schaffner, 2010 (RoSa exemplaarnummer FII i/0105
  • Women and the economy: family, work, and pay / Saul D. Hoffman, Susan L. Averett, 2010 (RoSa exemplaarnummer FII i/0024)

Of zoek op via RoSa's online catalogus met trefwoorden ARMOEDE / INKOMEN / ALLEENSTAANDE OUDERS / PENSIOENEN / ONTWIKKELINGSLANDEN / 

Aanvullende gegevens