Mensenrechten
Wat is het?

Waarom gebeurt het nog altijd?  
Verspreiding
Uitbanning: maatschappelijk
Waar hulp vinden? 
Uitbanning: juridisch  
Aanraders in de RoSa bibliotheek

Vrouwelijke genitale verminking is een praktijk die nog altijd wijdverspreid is in grote delen van Afrika. Bij hun migratie naar Europa, de Verenigde Staten, Australië, Canada en Nieuw-Zeeland brengen die bevolkingsgroepen hun gewoonten mee en ook praktijken zoals genitale verminking van vrouwen. Vele migranten grijpen terug naar traditionele gebruiken om hun eigen identiteit in het buitenland te behouden.

Het besnijden van vrouwen leidt in westerse landen tot een botsing tussen culturen en heftige reacties vanuit de medische, juridische en sociaal-culturele hoek. Industrielanden willen soms de schade beperken door de verminking te laten gebeuren onder verdoving in een ziekenhuis. De Wereldgezondheidsorganisatie is daar absoluut tegen. Medische professionals mogen in geen enkel kader vrouwen verminken. Ook symbolische interventies zijn onaanvaardbaar. Ze blijven een vorm van geweld op basis van gender en staan de uitbanning van de gewoonte in de weg.

Global strategy to stop health-care providers from performing female genital mutilation  (WHO, 2010), een strategie tegen de medicalizering van vrouwelijke genitale verminking

Mensenrechten

Female genital mutilation damages the health of girls and women. #EndFGM Genitale verminking bij vrouwen werd door toedoen van het cultuurrelativisme jarenlang goedgepraat als een traditie die bijdraagt tot de culturele identiteit van gemeenschappen. Maar cultuur is niet onveranderlijk, het is een dynamisch gegeven dat constant evolueert. Individuen en gemeenschappen zijn geen passief product van hun cultuur. Vanuit die optiek begonnen de vrouwenbeweging en de internationale mensenrechtenorganisaties op te komen tegen genitale verminking van vrouwen. Zij brachten de praktijken onder de aandacht in Europa en in Afrika en slaagden erin de kwestie op de internationale agenda te plaatsen, met enig resultaat.

Vanaf de jaren 1980 en 1990 werd genitale verminking van vrouwen erkend als een schending van de mensenrechten en opgenomen in meerdere internationale mensenrechtenconventies.

 

Wat is het?

Genitale verminking bij vrouwen  groepeert alle ingrepen die erop gericht zijn om alle of een deel van de externe geslachtsorganen van de vrouw te verwijderen of er andere verwondingen op aan te brengen om culturele of andere redenen zonder medische noodzaak. Die verminkingen worden worden meestal aangebracht bij kleine meisjes en adolescenten tot 14 jaar, maar ook op vrouwen die gaan trouwen of na de geboorte van het eerste kind. Alarmerend is de stijging van het aantal baby's dat het slachtoffer wordt.

De Wereldgezondheidsorganisatie noemt vier types vrouwelijke genitale verminking (VGV):

  • clitoridectomie : excisie van het preputium of kapje van de clitoris, met of zonder het verwijderen van delen van of de gehele clitoris 
  • excisie: wegsnijden van de clitoris, met gedeeltelijke of volledige verwijdering van de binnenste schaamlippen; dit is de meest gebruikelijke vorm van verminking
  • infibulatie :  excisie van de clitoris en schaamlippen, de twee stompjes van buitenste schaamlippen worden aan elkaar gehecht waarbij de vaginale opening tot een paar millimeter verkleind wordt
  • andere verwondingen: prikken, piercen of incisie van de clitoris en/of labia; uitrekken van de clitoris en/of labia; dichtschroeien van clitoris en omringende weefsels; wegschrapen van weefsel rond de vaginale opening (angurya cuts) of snijden in de vagina (gishiri cuts); inbrengen van bijtende substanties of kruiden in de vagina om bloedingen te veroorzaken of om de vagina te vernauwen.

De gevolgen van die praktijken zijn niet te overzien: extreme pijn bij de ingreep, dodelijke bloedingen, diverse infecties, moeilijke seksuele relaties en probleembevallingen en een levenslang psychisch trauma.

naar boven

Waarom gebeurt het nog altijd ? 

We zien dat het vaak vrouwen zijn die druk uitoefenen op moeders en andere vrouwelijke familieleden om dochters te laten besnijden. 

Om de praktijk te kunnen uitroeien moeten we eerst begrijpen waarom ze blijft bestaan. Volgens Unicef is het is een diep gewortelde sociale conventie, die heel moeilijk te veranderen is. De Wereldgezondheidsorganisatie citeert meerdere redenen:

sociologische

sociale integratie en behoud van de sociale samenhang: de ingreep levert meisjes en hun familie respect van de gemeenschap op en garandeert hun sociale positie 

initiatie van meisjes in het leven als vrouw: vrouwen die niet verminkt zijn, worden niet aanvaard als volwaardige vrouw, kunnen niet deelnemen aan het maatschappelijke leven en vinden geen huwelijkspartner

identificatie met de culturele erfenis: het is de traditie, een eeuwenoude gewoonte van het volk. In vele gemeenschappen zijn vrouwen doorgeefluik van tradities en gebruiken die de identiteit van een volk typeren. Die rol maakt het voor hen moeilijk die waarden in vraag te stellen. Vrouwen oefenen druk uit op moeders en andere vrouwelijke familieleden om dochters te laten besnijden.

psychoseksuele

genitale verminking dient om zin in seks van vrouwen te onderdrukken, om kuisheid en maagdelijkheid voor het huwelijk en de trouw na het huwelijk te garanderen en om het seksuele genot van de man te verhogen. Het wordt verondersteld de gehoorzaamheid en volgzaamheid van de vrouw te versterken

religieuze

zowel moslims, christenen als animisten passen genitale verminking van vrouwen toe. Er is nochtans geen enkele grote godsdienst die de praktijk voorschrijft.  Toch gebruiken veel gemeenschappen religieuze plicht als argument om de verminkingen te rechtvaardigen

esthetische en hygiënische redenen 

vrouwelijke geslachtsorganen worden als lelijk en vuil beschouwd 

financiële

besnijdsters verliezen hun inkomen en maatschappelijk aanzien als de praktijk uitgebannen wordt

mythes

bijgeloof en onwetendheid : de ingreep zou de vruchtbaarheid verhogen en kindersterfte verminderen.  Ongeletterde moeders laten hun dochters vaker besnijden dan vrouwen die minimaal middelbaar onderwijs kregen. 

Meer lezen:

Verspreiding

genitaleverminking verspreiding

Volgens een ruwe schatting zijn op dit moment 200 miljoen vrouwen en meisjes wereldwijd het slachtoffer van de praktijk. Jaarlijks worden 3 miljoen meisjes besneden. De meeste slachtoffers leven in Afrika. In minstens 28 Afrikaanse landen wordt de verminking nog uitgevoerd, maar het komt ook voor in Azië en het Midden-Oosten.

Female Genital Mutilation/Cutting: A Global Concern / Unicef  (5 februari 2016) is gebaseerd op 90 nationale enquêtes en de meest volledige telling tot nu toe.

De omvang van het probleem in Europa kunnen we alleen maar schatten. In Frankrijk variëren de schattingen van 4.500 tot 7.000 meisjes die het risico lopen op verminking, en van 13.000 tot 30.000 genitaal verminkte vrouwen. In Duitsland leven er ongeveer 21.000 verminkte migrantenvrouwen en zijn er ongeveer 5.500 meisjes in de risicogroep. Het Italiaanse ministerie van Binnenlandse Zaken schatte in 1994 dat ongeveer 28.000 vrouwen in Italië het slachtoffer zijn van genitale verminking. In Engeland hebben 86.000 eerste generatie migranten en vluchtelingen vrouwelijke genitale verminking ondergaan. Deze cijfers vinden we in publicaties van prof. dr. Els Leye.

➭ Voor de situatie in Nederland verscheen Female Genital Mutilation in the Netherlands. Prevalence, incidence and determinants (2013). 

➭ Raadpleeg de studie van Amnesty International: END FGM: where do we stand in Europe? (juni 2013)

➭ Unicef-rapport Female Genital Mutilation/Cutting: A statistical overview and exploration of the dynamics of change (juli 2013) en de brochure UNICEF's data works on FGM/C (2016)

➭ Recent cijfermateriaal vind je in de fact sheet A state of the art synthesis of Female Genital Mutilation/Cutting: What do we know now? - pdf. (augustus 2016)

➭ Bekijk de interactieve webpagina, The facts about female genital mutilation (The Guardian, 22/07/2013)   

➭ Nog cijfermateriaal vind je op de PHAROS-site bij 'Meisjesbesnijdenis in de wereld

Uitbanning: maatschappelijk

genitaleverminking zerotolerance EU

Knelpunten

Vrouwelijke genitale verminking speelt in veel culturen een grote rol in de man-vrouwrelatie.  De sociale druk om aan de diepgewortelde tradities te voldoen is groot, en inmenging van buiten de eigen gemeenschap wordt niet zomaar geduld. Het is ook bijzonder moeilijk om effectief te vervolgen. De seksuele verminking gebeurt vaak clandestien.  Artsen, onderwijzers, sociale werkers die mogelijk in contact komen met slachtoffers of meisjes die het risico lopen te worden besneden moeten in de strijd tegen genitale verminking betrokken worden. Een mentaliteitswijziging bij migrantengemeenschappen is niet vanzelfsprekend, en zal niet tot stand komen door de loutere strafbaarstelling van de praktijk. Educatie en preventieprogramma's mogen niet alleen focussen op de vrouwen maar ze moeten ook religieuze leiders en mannen betrekken bij de zaak. Op 1 april 2015 lanceerden GAMS België en het Tropisch Instituut in Antwerpen samen met FORWARD UK en de Nederlandse HIMILO Stichting het project Men Speak Out  om mannen te betrekken bij de uitbanning van de praktijk.

Educatie en preventie

Diverse ngo’s en basisorganisaties werken aan de preventie van vrouwelijke genitale verminking samen met de Afrikaanse gemeenschappen. Zij informeren een zo breed mogelijk publiek, geven training aan medisch personeel, ontwikkelen educatief materiaal, organiseren sensibiliseringscampagnes voor diverse doelgroepen, ook religieuze leiders en mannen, ze lobbyen om genitale verminking op de politieke agenda te zetten, enz. Sommige van die ngo’s ontwikkelen ook activiteiten in Afrika zelf. Vzw Aniké, opgericht door dr. An Vercoutere, is actief in Guinee.

Asielrecht

Het Commissariaat-Generaal van de Vluchtelingen en Staatlozen houdt op dit moment rekening met genderspecifieke asielaanvragen . Een gendergerelatieerd motief tot de erkenning van de vluchtelingenstatus van vrouwen is bijvoorbeeld genitale verminking

De Europese Unie heeft een draaiboek geschreven voor magistraten en interviewers die moeten beslissen over asielaanvragen:  European Asylum Curriculum. A Vocational Training Program for the Asylum Process in Europe. Objectives and Content (EAC) - pdf.  

Gezondheidszorg

Veel westerse artsen zijn niet goed vertrouwd met de praktijk van vrouwelijke genitale verminking. Dat leidt tot onaangepaste medische handelingen en het verhoogt de drempel voor de slachtoffers om medische hulp te zoeken. Er moeten opleidingen komen voor de gezondheidszorg. De persoonlijke gevoelens en emoties van het personeel in de gezondheidszorg spelen ook een belangrijke rol: machteloosheid omdat de verminkingen zo goed als onomkeerbaar zijn, of woede omdat het wegsnijden van de vrouwelijke genitaliën in het Westen onaanvaardbaar is.

Er zijn niettemin al een aantal initiatieven genomen in de gezondheidszorg:

Instructies aan artsen, vroedvrouwen, psychologen:

Gedragscodes:

Standpunt van de Nederlandse Organisatie van Gynaecologen en Obstetrici

      Die gaan een stapje verder dan de technische adviezen: ze verschaffen ook inzichten over de legale en ethische aspecten, bijvoorbeeld over opheffing van het beroepsgeheim.

Gespecialiseerde klinieken.

naar boven

Waar hulp vinden?

Medische hulp 

Vrouwenkliniek UZ Gent, De Pintelaan 185, 9000 Gent - Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken. - 09/332 37 82 - wegwijzer

 CeMaVie, UMC Sint-Pieter, Campus César De Paepe, Cellebroersstraat 11-13, 1000 Brussel - Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken. - 02/506 70 91 - wegwijzer 

Organisaties

GAMS België

Dwarsstraat 125 - 1210 Sint-Joost-ten-Node - 02/219 43 40 - Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.   Ook een helpdesk in Antwerpen en Luik

genitaleGamsGAMS geeft info aan het grote publiek en opleiding aan gezondheidswerkers. De groepering staat besneden vrouwen in België bij in hun zoektocht naar medische, juridische en psychosociale hulp. Ze pogen Afrikaanse migrantengemeenschappen in België ervan te overtuigen om definitief af te zien van die praktijk. GAMS beschermt meisjes die in België wonen en het risico lopen op verminking bij terugkeer naar hun land. De vzw werkt aan een mentaliteitsverandering door Afrikaanse vrouwen les te geven over hun lichaam en over de schadelijke efffecten van vrouwelijke genitale verminking.  Hoewel de praktijk in België strafbaar is, houdt GAMS vertrouwelijke mededelingen van (mogelijke) slachtoffers geheim. GAMS medewerkers zijn hoofdzakelijk vrijwilligers.

INTACT vzw

Defacqzstraat 1 - 1000 Brussel - 02/539 02 04  - Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.

genitaleIntactIntact vzw is een juridisch steunpunt rond vrouwelijke genitale verminkingen (VGV). Ze dienen klacht in bij het gerecht, geven juridische bijstand aan slachtoffers die klacht indienen en vorming aan professionelen zoals dokters en verplegers, maatschappelijk werkers en advocaten die vragen hebben over het beroepsgeheim, over asielaanvragen, over rechtsleer, rechtspraak en wetgeving rond VGV. Afspraken voor juridische consultaties voor particulieren en professionelen elke dinsdag, donderdag en vrijdag tussen 9u en 17u op het telefoonnummer 0497/55 04 56 of per mail Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.

 La Palabre

genitaleLapalabreDe vereniging bestrijdt elke traditionele praktijk die een nefaste invloed heeft op de gezondheid van vrouwen en kinderen, meer bepaald vrouwelijke genitale verminking, kindhuwelijken, gedwongen huwelijken en eergerelateerd geweldWebsite is momenteel off line.

e-mail: Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken. 

 

 

 Vzw Aniké

genitaleAnikeAniké ("dank je wel") strijdt tegen genitale verminking door sensibiliseringscampagnes binnen lokale gemeenschappen, rekening houdend met lokale gewoontes en respect voor cultuur; geeft medische voorlichting omtrent de gevolgen van vrouwenbesnijdenis; biedt psychosociale ondersteuning aan.

 

 

 

 

FOHCUS

genitaleICRHFocal Point on Harmful Cultural Practices (FOHCUS), opgericht door Els Leye en Marleen Temmerman van het I.C.R.H.
Info: Els Leye 09/332 35 64 - e-mail: Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.

 

 

 

CoP MGF

Building Bridges to End FGM - logo Communauté de pratiques sur les mutilations génitales féminines (CoP MGF)CoP MGF (Communauté de pratiques sur les mutilations génitales féminines) is een netwerk van professionelen uit Afrika en Europa die werken aan een betere preventie en begeleiding van slachtoffers van vrouwelijke genitale verminking. Dit initiatief kadert in het project "Bruggen bouwen tussen Afrika en Europa om vrouwelijke genitale verminking uit te bannen", dat een online kennisplatform ontwikkelt met toegankelijke, cultureel gepaste info en ondersteuning voor hulpverleners. Persvoorstelling 8 november 2016. - pdf.
Contact en info:
Website: https://copfgm.org/ - Facebook:  www.facebook.com/copfgm  - E-mail: Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.

naar boven

 

 Uitbanning : juridisch

De genitale verminking van vrouwen is een discriminerende praktijk die indruist tegen het internationaal recht. Het is een schending van het recht op leven, op gezondheid en fysieke integriteit, het recht op vrije keuze inzake voortplanting. De praktijk overtreedt het recht om niet aan geweld, martelingen, wrede, onmenselijke of onterende behandeling te worden blootgesteld.

Internationale juridische instrumenten

naar boven

Europa

Een overzicht van wat de Europese Unie onderneemt tegen deze vorm van geweld vind je op de site Eliminating female genital mutilation. Belangrijk:

In België is VGV bij wet verboden (zie verder), net als in de lidstaten van de Raad van Europa, dank zij de Conventie voor het voorkómen en bestrijden van geweld tegen vrouwen en tegen huiselijk geweld  (2011), waarin artikel 38 stelt dat vrouwelijke genitale verminking expliciet strafbaar is:

Article 38 – Female genital mutilation

Parties shall take the necessary legislative or other measures to ensure that the following intentional conducts are criminalised:

excising, infibulating or performing any other mutilation to the whole or any part of a woman’s labia majora, labia minora or clitoris;
b)   coercing or procuring a woman to undergo any of the acts listed in point a;
c)   inciting, coercing or procuring a girl to undergo any of the acts listed in point a).

Het Europese Parlement stemde in 2009 de Resolutie 1247 inzake vrouwelijke genitale verminking.

Meer lezen: The Council of Europe Convention on Preventing and Combating Violence against Women and Domestic Violence. A tool to end female genital mutilation. The Isantbul Convention - pdf. (COE, 2014)

Staten

Oostenrijk, België, Denemarken, Engeland, Italië, Oostenrijk, Spanje en Zweden hebben specifieke strafwetten opgesteld. In andere landen is genitale verminking strafbaar onder de algemene strafwet. Tot nu toe kwam het alleen in Frankrijk tot rechtszaken (een dertigtal). Om de wetgeving efficiënt te kunnen toepassen moeten we (risico)gevallen onder de migrantenpopulatie kunnen identificeren en afdoende bewijs vinden om een geval voor de rechtbank te brengen. Gebrekkige kennis van de wetgeving rond genitale verminking bij politie, leraren en medisch personeel maakt de toepassing van de wet moeilijk, en al die mensen hebben hun eigen attitude tegenover tradities van migranten.

Een lijst van landen waar vrouwelijke genitale verminking bij wet verboden is (UNFPA).  Straffen gaan van minimum 6 maanden tot maximum levenslange gevangenisstraf. Verschillende landen leggen bovendien geldboetes op.

naar boven

België

Tot aan de wet van 28 november 2000 was de praktijk strafbaar als “het toebrengen van opzettelijke slagen en verwondingen”. Nu is genitale verminking van meisjes en vrouwen expliciet en zwaar strafbaar op grond van artikel 409 van het Strafwetboek, gewijzigd in artikel 29 van de Wet van 28 november 2000 betreffende de strafrechtelijke bescherming van minderjarigen (B.S. 17.3.2001).

De wettekst :

§ 1. Hij die eender welke vorm van verminking van de genitalieën van een persoon van het vrouwelijk geslacht uitvoert, vergemakkelijkt of bevordert, met of zonder haar toestemming, wordt gestraft met gevangenisstraf van drie jaar tot vijf jaar. De poging wordt gestraft met gevangenisstraf van acht dagen tot een jaar.

§ 2. Indien de verminking uitgevoerd wordt op een minderjarige of met een winstoogmerk, is de straf opsluiting van vijf jaar tot zeven jaar.

§ 3. Indien de verminking een ongeneeslijk lijkende ziekte of een blijvende arbeidsongeschiktheid heeft veroorzaakt, is de straf opsluiting van vijf jaar tot tien jaar.

§ 4. Wanneer de verminking zonder het oogmerk om te doden, toch de dood ten gevolge heeft, is de straf opsluiting van tien jaar tot vijftien jaar.

§ 5. Is de in § 1 bedoelde verminking op een minderjarige of een persoon die uit hoofde van zijn lichaams- of geestestoestand niet bij machte is om in zijn onderhoud te voorzien, uitgevoerd door zijn vader, moeder of andere bloedverwanten in de opgaande lijn, of door enige andere persoon die gezag heeft over de minderjarige of de onbekwame, of door een persoon die hen onder zijn bewaring heeft, of door een persoon die occasioneel of gewoonlijk samenwoont met het slachtoffer, dan wordt het minimum van de bij de §§ 1 tot 4 bepaalde straffen verdubbeld in geval van gevangenisstraf en met twee jaar verhoogd in geval van opsluiting.

De wet spreekt over “eender welke vorm van verminking van de genitaliën”. Een preciezere omschrijving zou het toepassingsgebied beperken, wat de wetgever heeft willen vermijden. Er wordt geen onderscheid gemaakt tussen de verschillende gradaties van verminking. Het is de rechter die oordeelt over de ernst en de strafmaat. Wel zegt de wet uitdrukkelijk dat het moet gaan om “verminking van de genitaliën van een persoon van het vrouwelijk geslacht”.  Erge vormen van besnijdenis bij jongens kunnen bestraft worden op grond van opzettelijke slagen en verwondingen.

Naast het ruime toepassingsgebied voorziet de wet in een ruime verjaringstermijn : het misdrijf verjaart ten vroegste tien jaar na haar meerderjarigheid.

Artikel 21bis van het Wetboek van Strafvordering :

“In de gevallen bedoeld in de artikelen (…) 409 en (…) van het Strafwetboek, begint de verjaringstermijn van de strafvordering pas te lopen vanaf de dag waarop het slachtoffer de leeftijd van achttien jaar bereikt. In geval van correctionalisering van een misdaad bedoeld in het vorige lid, blijft de verjaringstermijn van de strafvordering, die welke is bepaald voor een misdaad.”

Tot slot heeft de wet voor minderjarigen een uitzondering gemaakt op het territorialiteitsbeginsel. Volgens dat beginsel is de strafwet alleen van toepassing op misdrijven gepleegd in België, ongeacht de nationaliteit van de dader. Die uitzondering dient om de kinderen te beschermen die in België wonen maar tijdens een vakantie in het land van herkomst worden besneden.

Artikel 10ter van het Wetboek van Strafvordering :

“Eenieder kan in België vervolgd worden wanneer hij zich buiten het grondgebied van het Rijk schuldig maakt aan : (…) 2° een van de misdrijven bepaald in de artikelen 372 tot 377 en 409, van hetzelfde Wetboek (Strafwetboek), indien het feit werd gepleegd op een minderjarige;”.

Hoewel vrouwelijke genitale verminking bestraft kan worden als "opzettelijke slagen en verwondingen" heeft de specifieke wet een symbolische functie, met als doel “dat de betrokkenen afzien van die praktijken en dus vooral dat er zich een mentaliteitswijziging voordoet bij de betrokken personen en staten”.

Stop geweld. NAP 2015 - 2019 

Via het Nationaal actieplan ter bestrijding van alle vormen van gendergerelateerd geweld 2015-2019 wil België zijn inspanningen om alle vormen van gendergerelateerd geweld tegen vrouwen en mannen te voorkomen en te bestrijden opdrijven. Het NAP is gericht tegen partnergeweld, vrouwelijke genitale verminking, gedwongen huwelijken, zogeheten eergerelateerd geweld, en seksueel geweld.

Beroepsgeheim en meldplicht

Op 27 april 2016 dienden Els Van Hoof en Nahima Lanjri een wetsvoorstel in die het beroepsgeheim opheft en meldingsplicht invoert voor professionelen, dokters, vroedvrouwen, verpleging, die genitale verminking vaststellen. Wetsvoorstel van 27 april 2016 betreffende de genitale verminking

naar boven 

On line lezen

EIGE verzamelt sinds 2011 links naar online publicaties over vrouwelijke genitale verminking

Meer up-to-date informatie op de site van de Wereldgezondheidsorganisatie

Aanraders uit de RoSa bibliotheek

genitaleFoldes      genitaleBosiere      genitaleBellas      genitaleNnaemeka

      • Chirurgie réparatrice de l'excision et des mutilations génitales féminines / Pierre Foldes (2013) - RoSa exemplaarnummer Cf/0424
      • Politics of female genital cutting (FGC), human rights and the Sierra Leone State: the case of Bondo secret society / Tom Obara Bosire (2013) - RoSa exemplaarnummer Cg/0171
      • Key facts: female genital mutilation/cutting: a statistical overview and exploration of the dynamics of change / United Nations Children's Fund (2013) - RoSa exemplaarnummer Cj/0012
      • Trop de souffrance: mutilations génitales féminines et asile dans l'union Européenne / UNHCR (2013) - RoSa exemplaarnummer Cj/0013
      • Too much pain: female genital mutilation & asylum in the European Union: a statistical overview / UNHCR (2013) - RoSa exemplaarnummer Cj/0014
      • Colloquium: Vrouwelijke genitale verminking en asiel in het licht van de recente ontwikkelingen in het internationaal recht: het voorbeeld van Guinee / Intact (2013) - RoSa exemplaarnummer P 9/1023
      • La Coupure. L'excision ou les identités douloureuses / Christine Bellas Cabane (2009) - RoSa exemplaarnummer Cn/0008

Nog veel meer relevante publicaties over genitale verminking kun je komen raadplegen en ontlenen in de RoSa-bibliotheek

 

Bronvermelding afbeeldingen:

Wereldkaart verspreiding VGV: womenstats.org

Rolmodellen Zero Tolerance:  Europese Commissie persbericht
Eliminating Female Genital Mutilation: http://who.int/reproductive-health/publications/fgm/fgm_statement_2008.pdf
Campagnelogo G.A.M.S België: http://www.gams.be/